Σε μια αιφνιδιαστική κίνηση που ανατρέπει πλήρως τη στρατηγική των προηγουμένων ετών της Ουάσιγκτον απέναντι στη Μόσχα, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε συμφωνία με τον Βλαντίμιρ Πούτιν για την εισαγωγή ρωσικού ντίζελ στις Ηνωμένες Πολιτείες. Πρόκειται για μια ριζική μεταστροφή της αμερικανικής πολιτικής λίγες μόλις εβδομάδες πριν από τις κρίσιμες ενδιάμεσες εκλογές, με τον Λευκό Οίκο να επιχειρεί να συγκρατήσει το κύμα ακρίβειας στα καύσιμα που απειλεί την οικονομία.
Ο Αμερικανός πρόεδρος αποκάλυψε μέσω ανάρτησής του ότι κατέληξε σε συμφωνία με τον Ρώσο ομόλογό του κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής επικοινωνίας, στην οποία αρχικά αναμενόταν να συζητηθεί ύποπτο κρούσμα πανώλης στη Ρωσία. Αντ’ αυτού, το επίκεντρο μετατοπίστηκε ταχύτατα στα καύσιμα. Σύμφωνα με όσα έκανε γνωστά ο Τραμπ, η Ρωσία θα προμηθεύσει άμεσα τις ΗΠΑ με περισσότερους από 300.000 τόνους ντίζελ. Το χρονοδιάγραμμα προβλέπει επιπλέον 500.000 τόνους εντός του Νοεμβρίου, ακόμη 1 εκατομμύριο τόνους αμέσως μετά, ενώ σε σύντομο χρονικό διάστημα αναμένεται να παραδοθούν άλλα 3 εκατομμύρια τόνοι.
Αναχωρώντας από τον Λευκό Οίκο για προεκλογική συγκέντρωση, ο Τραμπ δεν έκρυψε την ικανοποίησή του για τη συνεννόηση με τη Μόσχα. «Θέλω να ευχαριστήσω τον Πρόεδρο Πούτιν. Για να είμαι ειλικρινής μαζί σας, τεράστιες ποσότητες πετρελαίου έρχονται στη χώρα μας, και είναι ντίζελ, αυτό ακριβώς που χρειαζόμαστε», δήλωσε χαρακτηριστικά στους δημοσιογράφους, αποφεύγοντας να απαντήσει στις φωνές κριτικής.
Η συμφωνία έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τον νόμο σαρωτικών κυρώσεων κατά της Ρωσίας που ο ίδιος υπέγραψε τον προηγούμενο μήνα, ο οποίος στόχευε ακριβώς στον στραγγαλισμό των ρωσικών εσόδων από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Όμως, μπροστά στο ράλι των τιμών, οι ισορροπίες άλλαξαν. Οι τιμές της βενζίνης και του πετρελαίου παγκοσμίως έχουν εκτοξευθεί καθώς ο πόλεμος στο Ιράν κλονίζει τα διεθνή δίκτυα ενέργειας. Στις ΗΠΑ, η μέση εθνική τιμή για ένα γαλόνι ντίζελ παραμένει στα 6,28 δολάρια, έχοντας αγγίξει το ιστορικό υψηλό των 6,52 δολαρίων στις 22 Σεπτεμβρίου. Για τον Τραμπ, η προτεραιότητα είναι σαφής: «Οι χαμηλότερες τιμές για τους Αμερικανούς, ειδικά για τους σπουδαίους αγρότες, κτηνοτρόφους και φορτηγατζήδες μας, αποτελούν τη μεγαλύτερη προτεραιότητά μου».
Σφοδρά πυρά Ζελένσκι και κατηγορίες για «προπέτασμα καπνού»
Η είδηση προκάλεσε άμεση και οργισμένη αντίδραση στο Κίεβο. Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι χαρακτήρισε τη συμφωνία «αδύναμη απόφαση από ισχυρούς εταίρους», εκφράζοντας βαθιά απογοήτευση. Την ώρα μάλιστα που ο Τραμπ ανακοίνωνε το ντιλ με τη Μόσχα, ο ειδικός απεσταλμένος του Στιβ Γουίτκοφ και ο γαμπρός του Τζάρεντ Κούσνερ βρίσκονταν στο Μαϊάμι, όπου συναντούσαν Ουκρανούς αξιωματούχους για να συζητήσουν σχέδιο τερματισμού του πολέμου.
«Πιστεύω ότι η ομάδα μας χρησιμοποιείται απλώς ως προπέτασμα καπνού. Και αυτό σίγουρα δεν είναι δίκαιο. Σίγουρα δεν είναι ο τρόπος με τον οποίο πρέπει να συμπεριφέρονται οι εταίροι», τόνισε ο Ζελένσκι. Σε εκτενή τοποθέτησή του, υπογράμμισε ότι η Ρωσία θα ανταποδώσει αυτή τη συμφωνία με περισσότερο τρόμο και δολιότητα, καθώς ενισχύεται η δυνατότητά της να παρατείνει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Την ίδια ώρα, στο εσωτερικό των ΗΠΑ ξέσπασε πολιτική θύελλα. Ο ηγέτης των Δημοκρατικών στη Γερουσία Τσακ Σούμερ, μαζί με τη γερουσιαστή Τζιν Σαχίν και την Ελίζαμπεθ Γουόρεν, έκαναν λόγο για προδοσία της Ουκρανίας, των Ευρωπαίων συμμάχων αλλά και της αμερικανικής εθνικής ασφάλειας. «Φτάνει πια. Ο πρόεδρος πρέπει να τερματίσει τον πόλεμό του με το Ιράν αντί να χρηματοδοτεί την πολεμική μηχανή της Ρωσίας», ανέφεραν σε κοινή δήλωση. Από την πλευρά του, ο γερουσιαστής Ρίτσαρντ Μπλούμενθαλ σημείωσε ότι η συμφωνία καθιστά τις ΗΠΑ συνένοχες στα εγκλήματα του Πούτιν, χαρακτηρίζοντάς την προσβολή στη μνήμη του εκλιπόντος γερουσιαστή Λίντσεϊ Γκράχαμ, προς τιμήν του οποίου είχε ονομαστεί ο νόμος των κυρώσεων.
Το «πράσινο φως» από το υπουργείο Οικονομικών
Λίγη ώρα μετά τις δηλώσεις Τραμπ, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών κινήθηκε ταχύτατα, εκδίδοντας προσωρινή άδεια που επιτρέπει τη διάθεση ρωσικού ντίζελ στην παγκόσμια αγορά. Η συγκεκριμένη εξαίρεση είναι η πλέον μακροπρόθεσμη που έχει δοθεί από την έναρξη της σύγκρουσης στην Ουκρανία το 2022, καθώς ορίζει ότι οι κυρώσεις δεν θα ισχύσουν μέχρι τον Απρίλιο του 2027 για φορτία που έχουν ήδη φορτωθεί σε δεξαμενόπλοια.
Η Ουάσιγκτον δεν είχε εισαγάγει ρωσικό πετρέλαιο ή φυσικό αέριο από το 2022, όταν η κυβέρνηση Μπάιντεν είχε επιβάλει καθολικό εμπάργκο. Ωστόσο, οι αναταράξεις από τη σύγκρουση στο Ιράν φαίνεται πως ανάγκασαν τον Λευκό Οίκο σε θεαματική αναδίπλωση, επιτρέποντας στη Μόσχα να επωφεληθεί ξανά από τις εξαγωγές καυσίμων.
Το μεγάλο ερώτημα για τις τιμές
Από τη ρωσική πλευρά, το Κρεμλίνο επιβεβαίωσε ότι στη συνομιλία των δύο ηγετών δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στην ουκρανική κρίση, στις εξελίξεις γύρω από το Ιράν και στις διμερείς σχέσεις. Ο Ρώσος αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Αλεξάντερ Νόβακ δήλωσε στο πρακτορείο Tass ότι η Μόσχα προχωρά σε πρόωρη άρση των περιορισμών στις εξαγωγές ντίζελ, οι οποίες είχαν παγώσει από τον Ιούλιο λόγω επιθέσεων ουκρανικών drones σε διυλιστήρια. Ο Νόβακ διαβεβαίωσε ότι οι αποστολές προς τις ΗΠΑ μπορούν να ξεκινήσουν άμεσα, ενώ η εγχώρια ρωσική αγορά παραμένει πλήρως καλυμμένη.
Οι ειδικοί της ενέργειας, πάντως, διατηρούν σοβαρές επιφυλάξεις για το αν η κίνηση αυτή θα ρίξει ουσιαστικά τις τιμές στις αντλίες. Όπως επισήμανε ο Κλέιτον Σάιγκλ από το Center for Strategic and International Studies (CSIS), το όφελος είναι τεράστιο πρωτίστως για τη Ρωσία, η οποία προσπαθεί να ξεφορτωθεί τα αποθέματα καλοκαιρινού ντίζελ για να προμηθευτεί τα βαρύτερα χειμερινά καύσιμα. Σε παρόμοιο μήκος κύματος, ο Μάικλ Λιντς από το Energy Policy Research Foundation παρομοίασε την κίνηση με «αναδιάταξη των καθισμάτων στον Τιτανικό», εξηγώντας ότι η ανακατεύθυνση των ρωσικών φορτίων προς τις ΗΠΑ απλώς θα στερήσει καύσιμα από άλλους παραδοσιακούς πελάτες, αναγκάζοντάς τους να ψάξουν αλλού και κρατώντας τις διεθνείς τιμές στα ίδια υψηλά επίπεδα. Αυτό ίσως βέβαια είναι και το ζητούμενο για τις ΗΠΑ, καθώς στους «παραδοσιακούς πελάτες» βρίσκεται και η Κίνα.
