Περισσότερο από δύο μήνες μετά την έναρξη ενός πολέμου που δεν έχει αποφέρει στον Ντόναλντ Τραμπ μια αποφασιστική στρατιωτική ή διπλωματική νίκη, ο Αμερικανός πρόεδρος αντιμετωπίζει τον κίνδυνο η αντιπαράθεση με το Ιράν να συνεχιστεί επ’ αόριστον και να αφήσει ένα ακόμα μεγαλύτερο πρόβλημα για τις ΗΠΑ και τον κόσμο, απ’ ό,τι πριν ξεκινήσει.
Με τις δύο πλευρές να είναι εμφανώς πεπεισμένες ότι κρατούν το πάνω χέρι και τις θέσεις τους να απέχουν σημαντικά, δεν υπάρχει προφανής έξοδος από την κρίση, μολονότι το Ιράν κατέθεσε μια νέα πρόταση για να επανεκκινήσει τις διαπραγματεύσεις. Ο Τραμπ έσπευσε ωστόσο να την απορρίψει, ως ανεπαρκή, αν και αναγνώρισε τις… αγνές προθέσεις της Τεχεράνης για μια ειρηνευτική συμφωνία.
Για τον Αμερικανό πρόεδρο και το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα, οι συνέπειες της συνεχιζόμενης αδιέξοδης κατάστασης είναι δυσοίωνες. Μια άλυτη σύγκρουση πιθανώς σημαίνει ότι οι παγκόσμιες οικονομικές συνέπειες, συμπεριλαμβανομένων των υψηλών τιμών καυσίμων στις ΗΠΑ, θα συνεχιστούν, προκαλώντας σαφές πολιτικό πρόβλημα στον Τραμπ εν όψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.
Αυτές οι συνέπειες, ωστόσο, εξηγεί το Reuters, αναδεικνύουν ένα πολύ βαθύτερο πρόβλημα: πολλοί από τους δηλωμένους στόχους του Τραμπ, όταν ξεκινούσε τη σύρραξη με το Ιράν, έμειναν ανεκπλήρωτοι.
Αν και δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι επιθέσεις από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ κατέστρεψαν σε μεγάλο βαθμό τις στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν, πολλοί από τους συνεχώς μεταβαλλόμενους στόχους του Τραμπ για τον πόλεμο -από την αλλαγή καθεστώτος μέχρι την αποτροπή της απόκτησης πυρηνικού όπλου- παραμένουν ανεκπλήρωτοι.
Οι φόβοι για μια πιο παρατεταμένη αδιέξοδη κατάσταση αυξήθηκαν, μετά την ακύρωση της επίσκεψης των διαπραγματευτών του Τραμπ στο Ισλαμαμπάντ το περασμένο Σαββατοκύριακο και την απόρριψη της προσφοράς του Ιράν να σταματήσει τον πόλεμο, υπό όρους. Η Τεχεράνη πρότεινε να παρακάμψει τη συζήτηση για το πυρηνικό της πρόγραμμα μέχρι να τελειώσει επίσημα η σύγκρουση και να επιτευχθεί συμφωνία για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ. Αυτό ήταν αδιαπραγμάτευτο για τον Τραμπ, ο οποίος είχε απαιτήσει να αντιμετωπιστεί το πυρηνικό ζήτημα εξ αρχής.
Μια αχτίδα ελπίδας υπήρξε την Παρασκευή, όταν το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA ανέφερε ότι η Τεχεράνη είχε αποστείλει μια αναθεωρημένη πρόταση μέσω Πακιστανών διαμεσολαβητών, προκαλώντας πτώση στις παγκόσμιες τιμές του πετρελαίου. Ο Τραμπ ωστόσο δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι «δεν ήταν ικανοποιημένος» με την προσφορά, αν και ανέφερε ότι υπήρξαν συνεχιζόμενες τηλεφωνικές επαφές.
Αναλυτές εξηγούν ότι, εάν ο Τραμπ φύγει από το Ιράν, χωρίς να καταφέρει να αποκτήσει τον έλεγχο των στρατηγικής σημασίας για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου Στενών του Ορμούζ, θα έχει ουσιαστικά αποτύχει. «Θα θυμόμαστε ότι ήταν ο Αμερικανός πρόεδρος που έκανε τον κόσμο λιγότερο ασφαλή» δήλωσε χαρακτηριστικά η Λάουρα Μπλουμένφελντ, ειδικός στη Μέση Ανατολή στο Πανεπιστήμιο Johns Hopkins στην Ουάσινγκτον.
Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Ολίβια Ουέιλς, είπε ότι η «απελπισία» του Ιράν αυξάνεται λόγω της στρατιωτικής και οικονομικής πίεσης, και ο Τραμπ «κρατά όλα τα χαρτιά και έχει όλο τον χρόνο που χρειάζεται, για να κάνει την καλύτερη συμφωνία». Στην πραγματικότητα, ωστόσο, με τα επόμενα βήματά του αβέβαια και χωρίς σαφές σχέδιο εξόδου, ο Τραμπ έχει θέσει σε ιδιωτικές συσκέψεις με συνεργάτες του την προοπτική ενός παρατεταμένου ναυτικού αποκλεισμού του Ιράν, με σκοπό να περιορίσει περαιτέρω τις εξαγωγές πετρελαίου του και να το αναγκάσει να υπογράψει συμφωνία αποπυρηνικοποίησης.
Ταυτόχρονα, έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να συνεχίσει τις στρατιωτικές ενέργειες. Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ έχει προετοιμάσει επιλογές για μια «σύντομη και ισχυρή» σειρά επιθέσεων, καθώς και για την ανάληψη ελέγχου μέρους των Στενών, ώστε να τα ανοίξει για τη ναυσιπλοΐα, όπως ανέφερε την Πέμπτη το Axios.
Ευρωπαίοι διπλωμάτες δήλωσαν ότι οι κυβερνήσεις τους, των οποίων οι σχέσεις με τον Τραμπ έχουν επιδεινωθεί λόγω του πολέμου, αναμένουν ότι η τρέχουσα κατάσταση με το Ιράν θα συνεχιστεί. «Είναι δύσκολο να δούμε πώς αυτό θα τελειώσει σύντομα» είπε ένας διπλωμάτης, μιλώντας υπό το καθεστώς της ανωνυμίας.
Το Ιράν, δε, παραμένει αμετακίνητο. Έχει ασκήσει ισχυρή πίεση στις ΗΠΑ και στους συμμάχους της, προκαλώντας ένα πρωτοφανές ενεργειακό σοκ με το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ -ένα «όπλο» που, σύμφωνα με αναλυτές, η Τεχεράνη θα έχει και μετά τον πόλεμο.
«Το Ιράν έχει καταλάβει ότι, ακόμα και σε αδύναμη κατάσταση, μπορεί να κλείσει τα Στενά κατά βούληση» δήλωσε ο Τζον Άλτερμαν από το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών στην Ουάσινγκτον. «Αυτή η γνώση αφήνει το Ιράν πιο ισχυρό απ’ ό,τι ήταν πριν τον πόλεμο».
Την ίδια ώρα, ο Τραμπ έχει αποτύχει να επιτύχει τον κύριο διακηρυγμένο στόχο του, απ’ όταν επιτέθηκε στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου: να κλείσει τον δρόμο του για πυρηνικά όπλα.
Αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου πιστεύεται ότι παραμένουν θαμμένα, έπειτα από επιθέσεις από αεροσκάφη των ΗΠΑ και του Ισραήλ τον Ιούνιο, και μπορούν να ανακτηθούν και να επεξεργαστούν περαιτέρω, για την απόκτηση πυρηνικής βόμβας. Το Ιράν λέει ότι θέλει οι ΗΠΑ να αναγνωρίσουν το δικαίωμά του να εμπλουτίσει ουράνιο για ειρηνικούς σκοπούς.
Άλλος ένας από τους δηλωμένους στόχους του Τραμπ για τον πόλεμο -να αναγκάσει το Ιράν να σταματήσει να υποστηρίζει τρομοκρατικές ομάδες όπως η Χεζμπολάχ του Λιβάνου, οι Χούθι της Υεμένης και η Χαμάς- παραμένει ανεκπλήρωτος.
Την ίδια ώρα, σύμφωνα με το Reuters, οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών μελετούν πώς θα ανταποκριθεί το Ιράν, αν ο Τραμπ κηρύξει μια μονομερή νίκη και αποσυρθεί. Ανεξάρτητοι αναλυτές λένε ότι η Τεχεράνη θα το ερμηνεύσει ως στρατηγική επιτυχία της, έχοντας «επιβιώσει» από την στρατιωτική επίθεση.
Ταυτόχρονα, Ευρωπαίοι και Άραβες διπλωμάτες του Κόλπου ανησυχούν ότι ο Τραμπ μπορεί να καταλήξει σε μια «ελαττωματική» συμφωνία, που διόλου θα εξασφαλίζει ότι το «λαβωμένο» Ιράν δεν θα συνεχίσει ν’ αποτελεί απειλή για τις χώρες του Κόλπου.
Την ίδια ώρα, με τις συνομιλίες «νεκρές», κάποιοι αναλυτές εκτιμούν ότι ο πόλεμος μπορεί να εξελιχθεί σε μια «παγωμένη σύγκρουση», χωρίς μόνιμη λύση. Παράλληλα, ούτε το κάλεσμά του στον λαό του Ιράν να ανατρέψει τους ηγέτες του, έχει εισακουστεί, αλλά ούτε και οι εκκλήσεις του για συνδρομή από τους Ευρωπαίους συμμάχους του βρήκαν… ευήκοα ώτα.
Στη χώρα του, δε, ο Τραμπ είναι υπό πίεση να τερματίσει έναν πόλεμο που έχει φέρει την αποδοχή του στα χαμηλότερα επίπεδα της θητείας του -34%, σύμφωνα με πρόσσφατη δημοσκόπηση του Reuters/Ipsos- και έχει αυξήσει τις τιμές των καυσίμων πάνω από τα τέσσερα δολάρια το γαλόνι.
Το ζήτημα είναι, πλέον, πόσο μπορούν να… περιμένουν οι Ιρανοί τον Αμερικανό πρόεδρο, αποφεύγοντας την οικονομική καταστροφή. «Το Ιράν δεν είναι διασπασμένο και δεν καταρρέει, απλώς κερδίζει χρόνο» έγραψε χαρακτηριστικά ο Σίνα Τούσι, ανώτερος συνεργάτης στο Κέντρο Διεθνών Πολιτικών στην Ουάσινγκτον, στο X.
Και αυτή μοιάζει να είναι μια μεγάλη αλήθεια…
