Να τριπλασιάσει μέσα στους επόμενους μήνες τη δυνατότητα παραγωγής drones επιχειρεί τώρα το υπουργείο Εθνικής Άμυνας, επενδύοντας σε έναν τομέα που έχει αλλάξει ριζικά τον τρόπο διεξαγωγής των σύγχρονων πολέμων. Οι Ένοπλες Δυνάμεις έχουν σήμερα τη δυνατότητα να κατασκευάζουν περίπου 5.000 μη επανδρωμένα αεροσκάφη τον χρόνο, αριθμός που αντιστοιχεί σε περισσότερα από 400 τον μήνα. Ο στόχος που έχει τεθεί όμως για το τέλος του 2026 ανεβάζει την ετήσια δυναμικότητα στις 15.000 μονάδες, δηλαδή σε περίπου 1.250 κάθε μήνα, χωρίς μάλιστα να συνυπολογίζονται όσα μπορούν να αναπτύξουν και να κατασκευάσουν οι ελληνικές ιδιωτικές επιχειρήσεις του κλάδου.
Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, έχει ζητήσει να υπάρξει όσο το δυνατόν ταχύτερη μετάβαση από το παλαιό μοντέλο της σχεδόν αποκλειστικής αγοράς οπλικών συστημάτων από το εξωτερικό σε ένα σχήμα που θα περιλαμβάνει εγχώρια έρευνα, ανάπτυξη και κατασκευή. Όπως επεσήμανε χαρακτηριστικά προ ημερών, για πολλές δεκαετίες η Ελλάδα δαπανούσε μεγάλα ποσά για εξοπλισμούς, χωρίς οι παραγγελίες αυτές να αφήνουν στη χώρα αντίστοιχη τεχνογνωσία ή επαρκείς βιομηχανικές υποδομές. Η νέα κατεύθυνση επιδιώκει να διατηρεί μεγαλύτερο μέρος των αμυντικών δαπανών στην ελληνική οικονομία και να δημιουργεί μόνιμες δυνατότητες που θα μπορούν να αξιοποιηθούν σε βάθος χρόνου.
Το εργοστάσιο που θα τριπλασιάσει τη δυνατότητα κατασκευής
Κομβικό ρόλο στην επίτευξη του στόχου θα έχει η ολοκλήρωση του επονομαζόμενου 309 ΕΣΜΕΜ (Εργοστασίου Συστημάτων Μη Επανδρωμένων Μέσων) που κατασκευάζεται στη Μαλακάσα, θεμελιώθηκε τον Ιούνιο και αναμένεται να εγκαινιαστεί τον Δεκέμβριο. Με τη νέα μονάδα σε πλήρη λειτουργία, η ετήσια παραγωγική δυνατότητα των εργοστασίων του υπουργείου Εθνικής Άμυνας αναμένεται να τριπλασιαστεί. Ο πραγματικός αριθμός των drones που θα παράγονται θα εξαρτάται κάθε φορά από τις παραγγελίες των Ενόπλων Δυνάμεων, τους διαθέσιμους πόρους και τον ρυθμό με τον οποίο θα ανανεώνεται το υλικό. Παρ’ όλα αυτά, ο τριπλασιασμός της δυναμικότητας δημιουργεί τη βάση για μαζικότερη και ταχύτερη κάλυψη των αναγκών, σε μια εποχή κατά την οποία τα μη επανδρωμένα μέσα χρησιμοποιούνται για επιτήρηση, αναγνώριση, συλλογή πληροφοριών και προσβολή στόχων.
Η επιλογή να δοθεί προτεραιότητα στα drones συνδέεται άμεσα με όσα έχουν καταγραφεί στις πολεμικές συγκρούσεις των τελευταίων ετών. Στην Ουκρανία, στη Μέση Ανατολή και σε άλλα μέτωπα, μικρά και σχετικά χαμηλού κόστους μη επανδρωμένα αεροσκάφη χρησιμοποιούνται σε μεγάλους αριθμούς, υποχρεώνοντας τα επιτελεία να αναθεωρήσουν παλαιότερα επιχειρησιακά δόγματα. Η δυνατότητα γρήγορης αναπλήρωσης των απωλειών και προσαρμογής ενός συστήματος στις ανάγκες κάθε αποστολής θεωρείται πλέον εξίσου σημαντική με τα τεχνικά χαρακτηριστικά του.
Για τη χώρα μας, η δημιουργία μιας ικανοποιητικής εγχώριας γραμμής παραγωγής θα επιτρέπει στις Ένοπλες Δυνάμεις να ενσωματώνουν ταχύτερα αλλαγές που προκύπτουν από την επιχειρησιακή εμπειρία και να περιορίζουν την εξάρτησή τους από ξένους προμηθευτές. Παράλληλα, δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε κρίσιμα εξαρτήματα και λογισμικό να αναπτύσσονται εντός της επικράτειας, αν και το υπουργείο δεν έχει δημοσιοποιήσει ακόμη αναλυτικά στοιχεία για το ποσοστό ελληνικής προστιθέμενης αξίας στα συγκεκριμένα drones.
Από τον «Κένταυρο» στον «Τεύκρο»
Να σημειωθεί ότι το πρόγραμμα των μη επανδρωμένων αεροσκαφών αποτελεί τμήμα μιας ευρύτερης προσπάθειας για την ανάπτυξη ελληνικών αμυντικών συστημάτων. Στον σχετικό σχεδιασμό εντάσσονται ο «Κένταυρος», ο «Υπερίων», ο «Τηλέμαχος» και ο «Τεύκρος», προγράμματα που καλύπτουν διαφορετικές ανάγκες εντοπισμού, ηλεκτρονικού πολέμου και αντιμετώπισης εχθρικών μη επανδρωμένων μέσων. Η φιλοσοφία είναι να δημιουργηθεί ένα πλέγμα δυνατοτήτων που θα περιλαμβάνει τόσο τη χρήση drones όσο και την προστασία στρατιωτικών μονάδων και κρίσιμων υποδομών από αντίστοιχες απειλές. Σε αυτό το μοντέλο, οι στρατιωτικές εγκαταστάσεις δεν προορίζονται να λειτουργούν αποκομμένες από την υπόλοιπη αγορά. Το Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας έχει αναλάβει να συνδέσει τις επιχειρησιακές ανάγκες των Ενόπλων Δυνάμεων με πανεπιστήμια, ερευνητικά ιδρύματα, νεοφυείς επιχειρήσεις και καθιερωμένες εταιρείες του αμυντικού κλάδου. Στόχος είναι οι νέες ιδέες να περνούν γρηγορότερα από το εργαστήριο στις δοκιμές και, εφόσον αποδεικνύονται αποτελεσματικές, να οδηγούνται σε κανονική παραγωγή.
Η αύξηση της δυναμικότητας εντάσσεται στην «Ατζέντα 2030», τη μεταρρύθμιση που εφαρμόζει το υπουργείο Εθνικής Άμυνας από το 2023. Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει νέα Δομή Δυνάμεων, εξοπλιστικό προγραμματισμό με ορίζοντα είκοσι ετών, αναδιοργάνωση στρατιωτικών σχηματισμών και δημιουργία ενός ολοκληρωμένου οικοσυστήματος αμυντικής τεχνολογίας. Στο επίκεντρο βρίσκεται η επιδίωξη να γνωρίζει εγκαίρως η εγχώρια βιομηχανία ποιες είναι οι μελλοντικές ανάγκες, ώστε να μπορεί να επενδύσει σε προσωπικό, υποδομές και έρευνα.
Βασικός όρος του νέου σχεδιασμού είναι η συμμετοχή ελληνικών επιχειρήσεων σε ποσοστό τουλάχιστον 25% στα εξοπλιστικά προγράμματα. Ο κ. Δένδιας έχει αναφέρει ότι από τις συμβάσεις συνολικού ύψους περίπου 7 δισ. ευρώ που έχουν υπογραφεί, έργο αξίας σχεδόν 1,5 δισ. ευρώ έχει κατευθυνθεί ήδη σε εταιρείες της χώρας. Ελληνικές επιχειρήσεις συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, στην ανάπτυξη του πολυεπίπεδου θόλου αεράμυνας και στο πρόγραμμα των φρεγατών FDI Belh@rra, με την κυβέρνηση να επιδιώκει σταδιακή διεύρυνση του εγχώριου αποτυπώματος.
