Το τέλος της εποχής Όρμπαν στην Ουγγαρία μετά από 16 χρόνια στην εξουσία έχει άμεσες παγκόσμιες επιπτώσεις – Ανακούφιση στην ΕΕ, πλήγμα για Τραμπ και Πούτιν.
Η μεγάλη νίκη του Πέτερ Μαγιάρ στις εκλογές της Κυριακής στην Ουγγαρία έδωσε στο κεντροδεξιό κόμμα του, Tisza, μια σαρωτική εντολή που θα του δώσει το ελεύθερο να θεσπίσει μεταρρυθμίσεις, να ενισχύσει το κράτος δικαίου και ενδεχομένως να αποδεσμεύσει δισεκατομμύρια χρηματοδότησης από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Οικονομολόγοι και πολιτικοί αναλυτές λένε ότι η αναμενόμενη υπερπλειοψηφία των 2/3 της νέας κυβέρνησης ήταν το πιο φιλικό προς την ΕΕ και την αγορά σενάριο – και πριν από την Κυριακή, ένα από τα πιο απίθανα.
Εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένες αβεβαιότητες και επιφυλακτικοί διπλωμάτες και αναλυτές λένε ότι η νέα κυβέρνηση πρέπει να τηρήσει τις υποσχέσεις της προτού αποκομίσει τα πλήρη οφέλη, αλλά οι αγορές προς το παρόν φαίνονται πρόθυμες να δώσουν στους νέους ”αφέντες” της Βουδαπέστης το πλεονέκτημα της αμφιβολίας.
«Το αποτέλεσμα αλλάζει το παιχνίδι και θα επιτρέψει στους Ούγγρους να κυβερνήσουν με ελευθερία κινήσεων», εκτιμά ο Mujtaba Rahman, διευθύνων σύμβουλος του Eurasia Group. «Το πιο σημαντικό είναι ότι θα είναι σε θέση να χαλαρώσει την απολυταρχία του Όρμπαν και να υλοποιήσει όλες τις μεταρρυθμίσεις που απαιτεί η ΕΕ. Αυτό σημαίνει ότι τουλάχιστον 6,4 δισεκατομμύρια ευρώ από το μηχανισμό ανθεκτικότητας και ανάκαμψης θα πρέπει να εισρεύσουν γρήγορα, ενισχύοντας την πραγματική οικονομία και εδραιώνοντας περαιτέρω τη νίκη του Tisza».
Ζητούμενο η αποκατάσταση των σχέσεων με την ΕΕ
Οι εκλογές αναμενόταν εδώ και καιρό ως οι πιο ”ευαίσθητες” για τις αγορές στην Ευρώπη φέτος, δεδομένων των συχνών συγκρούσεων του ευρωσκεπτικιστή Όρμπαν με τις Βρυξέλλες κατά τη διάρκεια της 16ετούς διακυβέρνησής του, για διάφορα ζητήματα – από τη μετανάστευση έως την εγγύτητά του με τη Ρωσία.
Ο Όρμπαν είχε εκφράσει την πίστη του στη νίκη του καθ’ όλη τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, παρά το γεγονός ότι υστερούσε στις δημοσκοπήσεις, λέγοντας ότι στόχος του ήταν να προστατεύσει την εθνική ταυτότητα και τις παραδοσιακές χριστιανικές αξίες της Ουγγαρίας εντός της ΕΕ, αρνούμενος παράλληλα οποιαδήποτε αδικοπραγία.
Ωστόσο, οι αγορές έδιναν εδώ και εβδομάδες σήμα ότι οι επενδυτές ανέμεναν αλλαγή. Οι τιμές των μετοχών των εταιρειών που συνδέονται με τον Όρμπαν μειώθηκαν απότομα, ενώ οι δείκτες μεταβλητότητας της αγοράς έδειχναν ότι ήταν πιθανές μεγάλες κινήσεις συναλλάγματος μετά τις εκλογές.
Ο Μαγιάρ, απευθυνόμενος στους υποστηρικτές του που φώναζαν «Ευρώπη, Ευρώπη» μετά την παραδοχή της ήττας του Όρμπαν, δεσμεύτηκε να καταστήσει την Ουγγαρία έναν ισχυρό σύμμαχο στην ΕΕ και το ΝΑΤΟ και να ανοικοδομήσει τους δεσμούς που έχουν αμαυρωθεί.
«Με την πλειοψηφία των δύο τρίτων που μας επιτρέπει να τροποποιήσουμε το σύνταγμα, θα αποκαταστήσουμε το σύστημα ελέγχων και ισορροπιών», δήλωσε ο Μαγιάρ.
«Θα ενταχθούμε στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και θα εγγυηθούμε τη δημοκρατική λειτουργία της χώρας μας. Δεν θα επιτρέψουμε ποτέ ξανά σε κανέναν να κρατάει αιχμάλωτη την ελεύθερη Ουγγαρία ή να την εγκαταλείπει».
Ένα βασικό στοιχείο του σχεδίου Μαγιάρ για την τόνωση της οικονομίας της Ουγγαρίας, η οποία έχει βυθιστεί σε στασιμότητα τα τελευταία τρία χρόνια, ήταν η αποδέσμευση κονδυλίων της ΕΕ που είχαν παγώσει καθώς τα δημοκρατικά πρότυπα διαβρώνονταν υπό τον Όρμπαν.
«Μια συνταγματική πλειοψηφία είναι μια εντελώς διαφορετική ιστορία», εξηγεί ο Ian Bremmer στην GZERO Media. «Αυτό δίνει στην Ουγγαρία την εξουσία να ξαναγράψει το σύνταγμα, να εκδιώξει τους πιστούς του Fidesz από κομβικές κρατικές θέσεις, να έχει πλήρη πρόσβαση στη χρηματοδότηση της ΕΕ, ακόμη και να υιοθετήσει το ευρώ – μια βασική προεκλογική δέσμευση».
Την Κυριακή, ο Μαγιάρ κάλεσε τον γενικό εισαγγελέα της Ουγγαρίας, τον επικεφαλής του ανώτατου δικαστηρίου, τον επικεφαλής της αρχής μέσων ενημέρωσης και άλλους αξιωματούχους να παραιτηθούν, λέγοντας ότι οι δημόσιοι θεσμοί της χώρας έχουν καταληφθεί από πιστούς στον Όρμπαν τα τελευταία 16 χρόνια.
Ο Μαγιάρ έχει δεσμευτεί για μια ευρεία εκστρατεία κατά της διαφθοράς, καθώς το κόμμα του επιδιώκει να εκπληρώσει τους όρους της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της ισχυρότερης δικαστικής ανεξαρτησίας και των δημόσιων συμβάσεων, για την αποδέσμευση των κονδυλίων.
Ωστόσο, οι οίκοι αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας όπως η S&P Global και η Fitch Ratings, καθώς και ορισμένοι διπλωμάτες της ΕΕ, είναι επιφυλακτικοί σχετικά με το εάν θα αποδεσμευτούν χρήματα που εξακολουθούν να είναι διαθέσιμα στο πλαίσιο της χρηματοδότησης της Ουγγαρίας για την ανάκαμψη από την πανδημία.
Διπλωμάτες και αναλυτές λένε ότι οι συγκρίσεις με τις εκλογές της Πολωνίας το 2023, όταν το φιλοευρωπαϊκό υπουργικό συμβούλιο του πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ εξασφάλισε μια γρήγορη αποδέσμευση χρηματοδότησης από την ΕΕ με υποσχέσεις για κατάργηση των πολιτικών του εθνικιστή προκατόχου του, μπορεί να είναι λανθασμένες.
«Δεν υπάρχει προθυμία να δοθούν τα χρήματα μόνο με βάση μια υπόσχεση, όπως έκανε η ΕΕ στον Τουσκ στην Πολωνία, ο οποίος δεν μπόρεσε να τηρήσει τις περισσότερες υποσχέσεις», δήλωσε ένας διπλωμάτης της ΕΕ.
Πλήγμα για Τραμπ και Πούτιν
Οι εκλογές του Σαββατοκύριακου διεξήχθησαν σε μια μικρή ευρωπαϊκή χώρα, στην άλλη άκρη της Γης από την Ουάσινγκτον, αλλά η ήττα του Όρμπαν έχει σημαντικό αντίκτυπο στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Αυτό συμβαίνει επειδή ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και πολλοί Αμερικανοί συντηρητικοί έχουν ”αγκαλιάσει” εδώ και καιρό τον Όρμπαν, ο οποίος έχει γίνει ένα σύμβολο της παγκόσμιας ακροδεξιάς λόγω της αντιμεταναστευτικής του στάσης. Η ατζέντα του Αμερικανού προέδρου έχει εντυπωσιακές ομοιότητες με τον τρόπο που ο Ούγγρος ηγέτης χρησιμοποίησε τους μοχλούς της κυβέρνησης για να επηρεάσει τα μέσα ενημέρωσης, τη δικαιοσύνη και το εκλογικό σύστημα, διατηρώντας το κόμμα του στην εξουσία για 16 χρόνια.
Ο Τραμπ υποστήριξε την υποψηφιότητα του Όρμπαν για επανεκλογή και μάλιστα έστειλε τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς στη Βουδαπέστη την περασμένη εβδομάδα – εν μέσω του πολέμου στο Ιράν – για να υποστηρίξει τον εν ενεργεία πρόεδρο.
Η ήττα του Όρμπαν ήταν μια υπενθύμιση πώς ο πόλεμος έχει μειώσει την ικανότητα του Τραμπ να βοηθά τους συμμάχους πολιτικούς στο εξωτερικό, καθώς και της περιορισμένης ικανότητας των ηγετών να χρησιμοποιούν την εξουσία τους για να επηρεάσουν την ψήφο προς το μέρος τους σε μια εποχή παγκόσμιας δυσαρέσκειας για τους εν ενεργεία ηγέτες όλων των ιδεολογικών αποχρώσεων.
Το τέλος της εποχής Όρμπαν έχει άμεσες παγκόσμιες επιπτώσεις, καθώς ήταν ο Ευρωπαίος ηγέτης που ήταν πιο κοντά στον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν και είχε μπλοκάρει την βοήθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς την Ουκρανία, η οποία αμύνεται μετά την εισβολή της Ρωσίας το 2022.
Η πτώση του γιορτάστηκε την Κυριακή τόσο από τους Δημοκρατικούς όσο και από τους Ρεπουμπλικάνους, ορισμένοι από τους οποίους επέκριναν την ίδια τους την κυβέρνησή για την τόσο απροκάλυπτη υποστήριξη προς τον Ούγγρο ηγέτη.
