Ένα νέο «φίλτρο» μπαίνει δυνητικά στην αναζήτηση για στέγη, καθώς οι ιδιοκτήτες θα έχουν πλέον τη δυνατότητα να ζητούν από τους υποψήφιους ενοικιαστές να τους παρουσιάσουν την πιστοληπτική βαθμολογία που οι ίδιοι μπορούν να εκδώσουν για την οικονομική τους εικόνα.
Η ενεργοποίηση του νέου συστήματος πιστοληπτικής αξιολόγησης, μετά και την δημοσίευση του σε ΦΕΚ, δημιουργεί νέα δεδομένα στην αγορά στέγης, καθώς οι ενοικιαστές θα μπορούν να διαθέτουν ένα επίσημο οικονομικό «σκορ», από το «Α» έως το «D», το οποίο θα αποτυπώνει τη συνολική πιστοληπτική τους εικόνα και δυνητικά θα λειτουργεί ως ένα πρόσθετο στοιχείο πριν από την υπογραφή ενός μισθωτηρίου.
Το νέο πλαίσιο δεν καθιστά υποχρεωτική την προσκόμιση της βαθμολογίας για την ενοικίαση κατοικίας, ούτε δίνει στους ιδιοκτήτες δικαίωμα να μπαίνουν στο σύστημα και να ελέγχουν μόνοι τους τα οικονομικά δεδομένα ενός υποψήφιου ενοικιαστή.
Ωστόσο, από τη στιγμή που ο ίδιος ο πολίτης θα μπορεί να λαμβάνει τη βαθμολογία του σε ηλεκτρονική μορφή, δημιουργείται στην πράξη η δυνατότητα ένας ιδιοκτήτης να ζητήσει την επίδειξή της πριν αποφασίσει σε ποιον θα μισθώσει το ακίνητό του.
Σε μία αγορά κατοικίας όπου για ένα διαθέσιμο σπίτι μπορεί να εμφανίζονται αρκετοί ενδιαφερόμενοι, η πιστοληπτική βαθμολογία μπορεί έτσι να μετατραπεί σε ένα πρόσθετο στοιχείο αξιολόγησης των ενοικιαστών, δίπλα σε όσα ήδη ζητούνται στην πράξη για την απόδειξη εισοδήματος ή επαγγελματικής κατάστασης.
Οι 6 βαθμοί για τους ενοικιαστές
Για τα φυσικά πρόσωπα προβλέπονται 6 βαθμίδες πιστοληπτικής αξιολόγησης: Α, Α-, Β, Β-, C και D. Στην κορυφή της κλίμακας βρίσκεται το «Α», που αντιστοιχεί σε εξαιρετική πιστοληπτική ικανότητα και φερεγγυότητα, ενώ όσο η βαθμολογία υποχωρεί τόσο αυξάνεται η εκτιμώμενη πιθανότητα ο πολίτης να δυσκολευτεί να ανταποκριθεί εμπρόθεσμα στις οικονομικές του υποχρεώσεις. Στην τελευταία βαθμίδα «D» θα κατατάσσονται οι περιπτώσεις με εξαιρετικά χαμηλή πιστοληπτική εικόνα και σημαντικές ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις.
Ακριβώς αυτή η απλή κλίμακα είναι που μπορεί να αξιοποιηθεί και από ιδιοκτήτες ακινήτων. Αντί να επιχειρούν να σχηματίσουν εικόνα αποκλειστικά από το δηλωμένο εισόδημα ή την επαγγελματική κατάσταση ενός ενδιαφερομένου, θα μπορούν να του ζητούν να παρουσιάσει και την αξιολόγηση που έχει εκδοθεί για τον ίδιο.
Για παράδειγμα, ένας υποψήφιος ενοικιαστής με βαθμολογία «Α» ή «Α-» θα μπορεί, εφόσον επιλέξει να παρουσιάσει το σχετικό έγγραφο, να χρησιμοποιεί την υψηλή βαθμολογία ως πρόσθετη ένδειξη οικονομικής συνέπειας απέναντι στον ιδιοκτήτη. Από την άλλη πλευρά, ένας πολίτης με χαμηλότερη αξιολόγηση δεν υποχρεώνεται από το νέο σύστημα να τη γνωστοποιήσει προκειμένου να νοικιάσει κατοικία.
Τι θα μετράει στη βαθμολογία
Το οικονομικό «σκορ» δεν θα προκύπτει μόνο από το αν κάποιος έχει μία ληξιπρόθεσμη οφειλή, αλλά από τη συνολική εικόνα των οικονομικών του υποχρεώσεων και της συμπεριφοράς του απέναντι στους πιστωτές.
Στη διαδικασία αξιολόγησης θα λαμβάνονται υπόψη στοιχεία από την ΑΑΔΕ σχετικά με εισοδήματα, περιουσία, βεβαιωμένες οφειλές, ρυθμίσεις και πληρωμές, καθώς και πληροφορίες για τυχόν μέτρα αναγκαστικής είσπραξης. Θα αξιοποιούνται επίσης δεδομένα του ΚΕΑΟ για ασφαλιστικές οφειλές και την πορεία των σχετικών ρυθμίσεων, καθώς και στοιχεία που συνδέονται με πτωχεύσεις και άλλες διαδικασίες αφερεγγυότητας.
Η ενοποιημένη πιστοληπτική βαθμολόγηση θα συνδυάζει την εικόνα από τον δημόσιο τομέα με πιστοληπτικές πληροφορίες που προέρχονται από τον ιδιωτικό τομέα, ώστε να παράγεται μία συνολική εκτίμηση της οικονομικής αξιοπιστίας του πολίτη.
Σε 24 ώρες το πιστοποιητικό
Ο ίδιος ο πολίτης θα μπορεί να ζητά ηλεκτρονικά την έκδοση της πιστοληπτικής του βαθμολογίας, με τη διαδικασία να ολοκληρώνεται το αργότερο μέσα σε 24 ώρες. Το αποτέλεσμα θα αποστέλλεται ηλεκτρονικά και θα περιλαμβάνει τη βαθμίδα στην οποία έχει καταταχθεί, καθώς και την αντίστοιχη επεξήγηση της αξιολόγησης. Η βαθμολογία θα έχει διάρκεια ισχύος 3 μηνών. Μετά την παρέλευση του συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος θα μπορεί να ζητείται νέα αξιολόγηση, ώστε να λαμβάνονται υπόψη τυχόν αλλαγές στην οικονομική κατάσταση και στις υποχρεώσεις του πολίτη.
Αυτό σημαίνει ότι ένας υποψήφιος ενοικιαστής θα μπορεί να έχει στα χέρια του μία σχετικά πρόσφατη πιστοληπτική «φωτογραφία» και, εφόσον το επιθυμεί, να την παρουσιάζει στον ιδιοκτήτη μαζί με τα υπόλοιπα στοιχεία που χρησιμοποιούνται κατά τη διαδικασία επιλογής ενοικιαστή.
Τι δεν θα μπορούν να βλέπουν οι ιδιοκτήτες
Το νέο σύστημα δεν ανοίγει στους ιδιοκτήτες την πρόσβαση στα φορολογικά, ασφαλιστικά ή τραπεζικά δεδομένα των ενοικιαστών. Ο ιδιοκτήτης δεν θα μπορεί να αναζητήσει μόνος του πόσα χρήματα χρωστά ένας υποψήφιος ενοικιαστής στην εφορία, εάν έχει ρύθμιση στον ΕΦΚΑ ή ποιες επιμέρους οικονομικές υποχρεώσεις έχει.
Η λογική της βαθμολόγησης είναι ακριβώς να συμπυκνώνει ένα μεγάλο σύνολο οικονομικών δεδομένων σε μία τελική κατηγορία, χωρίς να χρειάζεται να αποκαλύπτεται ολόκληρη η οικονομική «ακτινογραφία» του πολίτη.
Παράλληλα, πρέπει να διαχωρίζεται η εθελοντική επίδειξη του πιστοποιητικού από τον ίδιο τον ενδιαφερόμενο από την απευθείας χορήγηση δεδομένων μέσω του συστήματος σε τρίτους. Για την απευθείας διαβίβαση της πιστοληπτικής βαθμολογίας σε ιδιωτικούς φορείς προβλέπονται συγκεκριμένες προϋποθέσεις, συγκεκριμένοι πιστωτικοί σκοποί και ρητή συγκατάθεση του πολίτη, ενώ η μίσθωση κατοικίας δεν προβλέπεται ως ξεχωριστή περίπτωση απευθείας πρόσβασης του ιδιοκτήτη.
