Απόφαση- πυξίδα για τους πλειστηριασμούς εξέδωσε το Συμβούλιο της Επικρατείας, απλώνοντας “πέπλο” προστασίας στους οφειλέτες που κινδύνευαν να χάσουν την πρώτη κατοικία.
Το Συμβούλιο της Επικρατείας, με την απόφασή του απαγορεύει την κατάσχεση και τον πλειστηριασμό πρώτης κατοικίας, για χρέη στο δημόσιο, όταν αυτή αποτελεί οικογενειακή στέγη, όταν υπάρχουν και άλλα περιουσιακά στοιχεία του οφειλέτη, που μπορούν να κατασχεθούν και να συμπληρώσουν το ύψος του χρέους.
Πρόκειται για δικαστική απόφαση που δίνει μεγάλη ανάσα σε χιλιάδες νοικοκυριά με χρέη, που βρίσκονται στη μέγγενη του πλειστηριασμού και της απώλειας του σπιτιού τους.
Η απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας καταλαμβάνει όλες τις οφειλές προς το δημόσιο, τους ΟΤΑ, τα ασφαλιστικά ταμεία, τα Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου, κ.α.
Επιπλέον, οι σύμβουλοι Επικρατείας άλλαξαν τα δεδομένα και σε ό,τι αφορά το χρόνο, κατά τον οποίο ο οφειλέτης μπορεί να προσφύγει και να ζητήσει ανακοπή του πλειστηριασμού.
Με τη νεότερη δικαστική απόφαση, ο οφειλέτης μπορεί να ασκήσει ανακοπή σε οποιοδήποτε χρονικό στάδιο της διαδικασίας του πλειστηριασμού, δηλαδή ακόμα στο τελικό στάδιο της κατασχετήριας έκθεσης και όχι μόνο στο αρχικό, όπως ίσχυε μέχρι σήμερα.
Σύμφωνα με το σκεπτικό του ΣΤ΄ Τμήματος του ΣτΕ, σύμφωνα με το Σύνταγμα «η κατοικία των ανθρώπων, ως στοιχείο ουσιώδες για την αξιοπρέπεια, την ασφάλεια και την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικής και οικογενειακής τους ζωής, αποτελεί αντικείμενο ιδιαίτερης κρατικής μέριμνας» και ως εκ τούτου πρέπει να προστατεύεται ως ύψιστο έννομο αγαθό.
Και συμπληρώνουν οι σύμβουλοι Επικρατείας ότι η πρώτη κατοικία «ανάγεται στην προστασία θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων τελούντων υπό την εγγύηση του κράτους και υποχρεούνται να διασφαλίζουν, ώστε να είναι αποτελεσματική, όλα τα κρατικά όργανα, κατά χαρακτηριστική διατύπωση του άρθρου 25 παρ. 1 του Συντάγματος».
Αναφέρουν χαρακτηριστικά οι Ανώτατοι Διοικητικοί δικαστές της χώρας ότι σύμφωνα με τις συνταγματικές επιταγές, αλλά και «την απορρέουσα ευθέως από την αρχή του κράτους δικαίου, αρχή της αναλογικότητας, οσάκις η επιδίωξη σκοπού δημοσίου συμφέροντος χωρεί με τη λήψη μέτρου που έχει ως συνέπεια την στέρηση της κατοικίας ορισμένου προσώπου, πρέπει, για την εγκυρότητα κάθε πράξης που κατατείνει στην πραγμάτωση του μέτρου, από οποιαδήποτε κρατικό όργανο και αν εκδίδεται και σε κάθε στάδιο της οικείας διαδικασίας, να αποδεικνύεται ότι το μέτρο ήταν απολύτως αναγκαίο στη συγκεκριμένη περίπτωση, ότι είχε δηλαδή εξαντληθεί πριν, κάθε προσπάθεια να ικανοποιηθεί ο δημόσιος σκοπός με άλλα, πρόσφορα πλην ηπιότερα μέτρα.
Η κατάσχεση ακινήτου του οφειλέτη που αποδεδειγμένα αποτελεί τη μόνη του κατοικία (εκείνου και της οικογένειάς του) τότε μόνο είναι νόμιμη, όταν έχει προηγουμένως ερευνηθεί και τεκμηριωμένα αποκλεισθεί η ύπαρξη άλλων περιουσιακών στοιχείων πρόσφορων για να ικανοποιηθεί μέσω αυτών η συγκεκριμένη αξίωση. Στην αντίθετη περίπτωση η επιλογή προς τούτο του ακινήτου της κατοικίας δεν είναι νόμιμη».
Η προσφυγή και η δικαίωση
Η υπόθεση που έφτασε στο Συμβούλιο της Επικρατείας αφορούσε σε εκπλειστηριασμό μεζονέτας στο Μοσχάτο, ιδιοκτησίας 50-50% μεταξύ του ιδιοκτήτης βιομηχανικής εταιρείας και της συζύγου του. Το ακίνητο βγήκε στον πλειστηριασμό για χρέη της εταιρείας στο δημόσιο 142.917 ευρώ. Η αξία της μισής κατοικίας (μερίδιο διευθύνοντος συμβούλου βιομηχανίας) εκτιμήθηκε στα 100.000 ευρώ και η τιμή πρώτης προσφοράς καθορίστηκε στις 80.000 ευρώ.
Ο διευθύνων σύμβουλος άσκησε ανακοπή στον προγραμματισμένο πλειστηριασμό, στη λογική ότι με το να ενταχθεί σε πρόγραμμα πλειστηριασμού το 50% της κατοικίας που διαμένει η οικογένεια του, παραβιάζονται οι επιταγές του Συντάγματος, οι οποίες θεσπίζουν «την υποχρέωση των κρατικών οργάνων ή των οργάνων των ΝΠΔΔ να προστατεύουν αποτελεσματικά το γάμο, την οικογένεια και να μεριμνούν για την προστασία της οικογενειακής στέγης».
Το Πρωτοδικείο έκανε δεκτή την ανακοπή και ακυρώθηκε το πρόγραμμα αναγκαστικού πλειστηριασμού, κρίνοντας ότι η έκδοση του προγράμματος αντέκειτο στις αρχές της χρηστής διοίκησης και της αναλογικότητας. Το δημόσιο όμως άσκησε έφεση και το Διοικητικό Εφετείο Αθηνών την απέρριψε ως αβάσιμη.
Οι Διοικητικοί εφέτες έκριναν ότι το επίμαχο ακίνητο, «αποτελούσε τη μοναδική κύρια κατοικία στην οποία διέμενε με την οικογένειά του, και ότι διέθετε ακίνητη περιουσία, εκτός του πλειστηριαζόμενου ακινήτου σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας». Και πάλι το δημόσιο άσκησε έφεση και η υπόθεση έφτασε να εκδικάζεται μέχρι το Συμβούλιο της Επικρατείας.
