Η Κύπρος αναδεικνύεται σε νέο επικίνδυνο μέτωπο στην αντιπαράθεση Τουρκίας – Ισραήλ, με την Άγκυρα να ενισχύει αθόρυβα τη στρατιωτική της ετοιμότητα στα Κατεχόμενα και το Ισραήλ να εμβαθύνει τη στρατιωτική συνεργασία του με Ελλάδα και Κυπριακή Δημοκρατία.
Την ώρα που ο Recep Tayyip Erdoğan επιλέγει τη νομική και διπλωματική σύγκρουση με τον Benjamin Netanyahu αντί της άμεσης στρατιωτικής αντιπαράθεσης στη Συρία, ένα επικίνδυνο σκηνικό διαμορφώνεται στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου ένα λάθος υπολογισμού ή ένα θερμό επεισόδιο θα μπορούσε να συμπαρασύρει και την Ελλάδα.
Η νομική επίθεση του Recep Tayyip Erdoğan κατά του Benjamin Netanyahu επιτρέπει στην Άγκυρα να αποφύγει έναν πόλεμο που δεν επιθυμεί στη Συρία. Ωστόσο, η αθόρυβη στρατιωτική ενίσχυση στα Κατεχόμενα υποδηλώνει ότι η τουρκική ηγεσία θεωρεί πως η επόμενη πιθανή αντιπαράθεση με το Ισραήλ θα μπορούσε να εκδηλωθεί στην Κύπρο.
Η προειδοποίηση που πέρασε απαρατήρητη
Στις 2 Αυγούστου, δεκαέξι ημέρες πριν από την ισραηλινή αεροπορική επιδρομή σε συριακή αεροπορική βάση που προκάλεσε τη σοβαρότερη ένταση των τελευταίων ετών στις σχέσεις Ισραήλ – Τουρκίας, ο Τούρκος υπουργός Άμυνας Yaşar Güler έκανε μια δήλωση που ελάχιστοι εκτός Άγκυρας πρόσεξαν.
Ο Güler ανέφερε στο τουρκικό κοινοβούλιο ότι η Τουρκία «επικαιροποιεί σχολαστικά» τη στρατιωτική της ετοιμότητα στην Κύπρο και κατονόμασε ως αιτία τις ισραηλινές δραστηριότητες στη νότια Συρία και στην Κυπριακή Δημοκρατία.
Δεν αναφέρθηκε στον εμφύλιο πόλεμο της Συρίας. Δεν αναφέρθηκε στα φιλοϊρανικά drones που είχαν πλήξει τις βρετανικές βάσεις στο νησί τον Μάρτιο. Αναφέρθηκε αποκλειστικά στο Ισραήλ.
Η δήλωση αυτή προηγήθηκε της επίθεσης στην Abu al-Duhur, του νέου εντάλματος σύλληψης κατά του Netanyahu και της σκληρής λεκτικής αντιπαράθεσης που ακολούθησε. Ωστόσο, σύμφωνα με την ανάλυση, η Τουρκία είχε ήδη αρχίσει να προετοιμάζεται για μια διαφορετική αντιπαράθεση, σε διαφορετικό γεωγραφικό χώρο.
Η αφορμή της κρίσης
Στις 18 Αυγούστου, το Ισραήλ βομβάρδισε την αεροπορική βάση Abu al-Duhur κοντά στο Χαλέπι, πλήττοντας διαδρόμους προσγείωσης και εγκαταστάσεις.
Το Τελ Αβίβ υποστήριξε ότι η μεταβατική κυβέρνηση της Συρίας υπό τον Ahmed al-Sharaa προετοίμαζε τη βάση για τουρκική στρατιωτική ανάπτυξη, κάτι που, σύμφωνα με το Ισραήλ, παραβίαζε άτυπες συμφωνίες ασφαλείας που είχαν διαμορφωθεί μετά την πτώση του Bashar al-Assad.
Η Άγκυρα αρνήθηκε ότι διατηρούσε παρουσία στη βάση.
Τρεις ημέρες αργότερα, το τουρκικό υπουργείο Δικαιοσύνης ανακοίνωσε νέο ένταλμα σύλληψης κατά του Benjamin Netanyahu για την αναχαίτιση του στολίσκου Global Sumud που κατευθυνόταν προς τη Γάζα τον Μάιο. Στις κατηγορίες προστέθηκαν εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, βασανιστήρια και αεροπειρατεία, πέραν του εντάλματος για γενοκτονία που είχε εκδοθεί από την Άγκυρα τον Νοέμβριο.
Η Τουρκία επιδιώκει πλέον την έκδοση Red Notice από την Interpol, αν και οι κανονισμοί της υπηρεσίας απαγορεύουν τη χρήση του μηχανισμού για υποθέσεις που θεωρούνται κυρίως πολιτικού χαρακτήρα.
Η συμμαχία Ισραήλ – Ελλάδας – Κύπρου
Παράλληλα, το Ισραήλ υπέγραψε τον Δεκέμβριο επίσημο τριμερές σχέδιο στρατιωτικής συνεργασίας με την Ελλάδα και την Κύπρο.
Η συμφωνία προβλέπει κοινές αεροπορικές και ναυτικές ασκήσεις καθ’ όλη τη διάρκεια του 2026.
Κατά την υπογραφή της συμφωνίας, ο Netanyahu δήλωσε ότι πρόκειται για μήνυμα προς όσους «φαντασιώνονται την αναβίωση αυτοκρατοριών στην περιοχή», μια αναφορά που θεωρήθηκε ευρέως ότι απευθυνόταν στον Erdoğan.
Γιατί η Τουρκία απαντά νομικά και όχι με μαχητικά
Σύμφωνα με την ανάλυση του Modern Diplomacy, η τουρκική απάντηση στο ισραηλινό πλήγμα δεν ήταν στρατιωτική αλλά νομική, και αυτό αποτελεί συνειδητή επιλογή.
Ο υπουργός Εξωτερικών Hakan Fidan έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι η Άγκυρα δεν επιθυμεί στρατιωτική σύγκρουση με το Ισραήλ στη Συρία.
Η λογική είναι απλή: μια σύγκρουση σε συριακό έδαφος θα μπορούσε να αφήσει την Τουρκία μόνη της απέναντι στην ισραηλινή αεροπορική ισχύ, καθώς δεν είναι σαφές εάν θα ενεργοποιούνταν οι προβλέψεις του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ για τουρκικές δυνάμεις που επιχειρούν εκτός εθνικού εδάφους.
Για την Άγκυρα, πρόκειται για ένα ιδιαίτερα δυσμενές στρατηγικό σενάριο.
Το ένταλμα σύλληψης κατά Netanyahu επιτρέπει στον Erdoğan να απαντήσει πολιτικά και διπλωματικά χωρίς να μετακινήσει ούτε μία στρατιωτική μονάδα, ενώ παράλληλα διατηρεί το ζήτημα της Γάζας στο πεδίο του διεθνούς δικαίου.
Γιατί η Κύπρος είναι διαφορετική
Η Κύπρος, σύμφωνα με το άρθρο, αποτελεί εντελώς διαφορετική περίπτωση.
Τα Κατεχόμενα δεν είναι μια προσωρινή στρατιωτική παρουσία σε ξένη χώρα, αλλά περιοχή όπου η Τουρκία διατηρεί στρατεύματα από το 1974.
Η Άγκυρα διαθέτει στρατιωτικές βάσεις, αεροδρόμια και περίπου 35.000 στρατιώτες στο βόρειο τμήμα του νησιού, ενώ μπορεί να αναπτύξει F-16 ή να επεκτείνει στρατιωτικές εγκαταστάσεις χωρίς να εξαρτάται από οποιαδήποτε τρίτη κυβέρνηση.
Όταν ο Güler μιλά για αναβάθμιση της ετοιμότητας στην Κύπρο, αναφέρεται σε ενίσχυση μιας περιοχής που η Τουρκία θεωρεί ότι ελέγχει πλήρως.
Από την άλλη πλευρά, η στρατιωτική συνεργασία Ισραήλ – Ελλάδας – Κύπρου αποτελεί μια επίσημη και ενεργή συμφωνία με συγκεκριμένο πρόγραμμα ασκήσεων για το 2026.
Η συνύπαρξη αυτών των δύο παραγόντων δημιουργεί ένα περιβάλλον στο οποίο τουρκικά και ισραηλινά στρατιωτικά μέσα θα μπορούσαν θεωρητικά να βρεθούν πολύ κοντά μεταξύ τους, κάτι που δεν συμβαίνει σήμερα στη Συρία.
Τα πιθανά σενάρια
Βασικό σενάριο – Πιθανότητα 55%
Το πιθανότερο σενάριο είναι η διατήρηση της σημερινής κατάστασης.
Το Ισραήλ συνεχίζει να πλήττει υποδομές στη Συρία που θεωρεί ότι συνδέονται με τουρκική στρατιωτική παρουσία, ενώ η Τουρκία απαντά με διπλωματικές και νομικές κινήσεις χωρίς στρατιωτική κλιμάκωση.
Ταυτόχρονα, και οι δύο πλευρές ενισχύουν τις θέσεις τους στην Κύπρο χωρίς άμεση επαφή.
Αρνητικό σενάριο
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος αφορά τις κοινές στρατιωτικές ασκήσεις Ισραήλ, Ελλάδας και Κύπρου.
Εάν ισραηλινά ή συμμαχικά αεροσκάφη και πλοία επιχειρήσουν κοντά στη ζώνη αντιπαράθεσης στην Κύπρο και βρεθούν εντός εμβέλειας τουρκικών δυνάμεων, θα μπορούσε να σημειωθεί το πρώτο άμεσο στρατιωτικό επεισόδιο της κρίσης.
Δεν θα πρόκειται απαραίτητα για πόλεμο, αλλά για αναχαίτιση, εγκλωβισμό στόχου από ραντάρ ή επικίνδυνη προσέγγιση που δύσκολα θα μπορούσε να αγνοηθεί πολιτικά.
Θετικό σενάριο
Εάν η Interpol απορρίψει το αίτημα της Τουρκίας για Red Notice κατά Netanyahu και οι Ηνωμένες Πολιτείες συνεχίσουν να πιέζουν και τις δύο πλευρές, θα μπορούσε να δημιουργηθεί ένας μηχανισμός αποτροπής συγκρούσεων ειδικά για τη Συρία.
Αυτό θα μείωνε και το επιχείρημα της Άγκυρας για περαιτέρω στρατιωτική ενίσχυση στην Κύπρο.
Το κρίσιμο συμπέρασμα
Κατά την ανάλυση, η αντιπαράθεση που παρακολουθεί σήμερα η διεθνής κοινότητα στη Συρία είναι εκείνη που και οι δύο πλευρές μπορούν να διατηρήσουν σε συμβολικό επίπεδο.
Αντίθετα, η λιγότερο ορατή αντιπαράθεση στην Ανατολική Μεσόγειο και γύρω από την Κύπρο ενδέχεται να εξελιχθεί σε πραγματική κρίση όχι από συνειδητή επιλογή αλλά από λάθος υπολογισμό ή ατύχημα.
Η προσοχή, καταλήγει το άρθρο, δεν πρέπει να είναι στραμμένη στη Δαμασκό αλλά στην Κύπρο, όπου οι στρατιωτικές κινήσεις της Τουρκίας και το πρόγραμμα ασκήσεων της τριμερούς Ισραήλ – Ελλάδας – Κύπρου θα μπορούσαν να αποτελέσουν τον σημαντικότερο δείκτη των εξελίξεων στην περιοχή.
Πηγή: bankingnews.gr
