Πριν από ένα χρόνο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ προέβλεψε ότι οι υψηλοί εμπορικοί δασμοί θα οδηγούσαν την Κίνα, τον κύριο οικονομικό αντίπαλο της Αμερικής σε υποταγή. Αυτή την εβδομάδα κατευθύνεται στην Κίνα, με αυτή τη φιλοδοξία να έχει αμβλυνθεί από δικαστικές αποφάσεις , περιορίζοντας τους στόχους του σε μερικές συμφωνίες για φασόλια, βοδινό κρέας και αεροσκάφη Boeing και ζητώντας τη βοήθεια της Κίνας για την επίλυση του αντιδημοφιλούς πολέμου του με το Ιράν, λένε πολιτικοί αναλυτές.
Οι μέτριες προσδοκίες για τις συναντήσεις του Τραμπ με τον Σι Τζινπίνγκ στις 14-15 Μαΐου, οι πρώτες από τότε που σταμάτησαν έναν σκληρό εμπορικό πόλεμο τον Οκτώβριο – υπογραμμίζουν πώς η πομπώδης προσέγγιση του Τραμπ δεν κατάφερε να προσφέρει πλεονέκτημα ενόψει των συνομιλιών, σύμφωνα με αναλυτές. Ο Τραμπ «χρειάζεται την Κίνα περισσότερο από ό,τι η Κίνα τον ίδιο», δήλωσε ο Αλεχάντρο Ρέγιες, καθηγητής με εξειδίκευση στην κινεζική εξωτερική πολιτική στο Πανεπιστήμιο του Χονγκ Κονγκ.
Ο Τραμπ χρειάζεται μία νίκη στην εξωτερική πολιτική
«Χρειάζεται ένα είδος νίκης στην εξωτερική πολιτική: μια νίκη που να δείχνει ότι επιδιώκει να διασφαλίσει τη σταθερότητα στον κόσμο και ότι δεν διαταράσσει απλώς την παγκόσμια πολιτική», πρόσθεσε ο Ρέγιες.
Από την τελευταία σύντομη συνάντησή τους σε αεροπορική βάση στη Νότια Κορέα, όπου ο Τραμπ ανέστειλε τους τριψήφιους δασμούς σε κινεζικά προϊόντα και ο Σι απέφυγε να στραγγαλίσει τις παγκόσμιες προμήθειες σπάνιων γαιών, η Κίνα έχει εντείνει αθόρυβα τα εργαλεία οικονομικής πίεσης που απευθύνονται στην Ουάσινγκτον. Εν τω μεταξύ, ο Τραμπ έχει ασχοληθεί με την καταπολέμηση των αποφάσεων των αμερικανικών δικαστηρίων κατά των δασμών του και ενός πολέμου με το Ιράν, ο οποίος έχει μειώσει τα ποσοστά αποδοχής του ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.
Η συνάντηση αυτής της εβδομάδας στην κινεζική πρωτεύουσα θα είναι μια μεγαλύτερη περίσταση, καθώς οι ηγέτες πρόκειται να πραγματοποιήσουν σύνοδο κορυφής στη Μεγάλη Αίθουσα του Λαού, να περιηγηθούν στον Ναό του Ουρανού, που αποτελεί μνημείο πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO, να δειπνήσουν σε κρατικό συμπόσιο και να απολαύσουν τσάι και μεσημεριανό γεύμα μαζί.
Ωστόσο, τα αναμενόμενα οικονομικά αποτελέσματα συνίστανται σε μια χούφτα συμφωνιών και μηχανισμών για τη διαχείριση του μελλοντικού εμπορίου, ενώ παραμένει ασαφές εάν οι ηγέτες θα συμφωνήσουν καν να παρατείνουν την εμπορική τους εκεχειρία, δήλωσαν αξιωματούχοι που συμμετείχαν στον σχεδιασμό.
Ο Τραμπ θα συνοδεύεται από διευθύνοντες συμβούλους, όπως οι CEO της Tesla Έλον Μασκ και της Apple, Τιμ Κουκ, αν και η επιχειρηματική αντιπροσωπεία είναι μικρότερη από ό,τι όταν επισκέφθηκε τελευταία φορά το Πεκίνο το 2017. Εκτός από το εμπόριο, ο Τραμπ δήλωσε τη Δευτέρα ότι θα συζητήσει με τον Σι Τζινπίνγκ τις πωλήσεις όπλων στην Ταϊβάν και την υπόθεση του φυλακισμένου μεγιστάνα των μέσων ενημέρωσης Τζίμι Λάι. Οι οικογένειες δύο Αμερικανών που είναι φυλακισμένοι στην Κίνα για περισσότερο από μια δεκαετία παροτρύνουν επίσης τον Τραμπ να επιδιώξει την απελευθέρωσή τους.
«Μας εκμεταλλεύονταν για χρόνια οι προηγούμενοι πρόεδροί μας και τώρα τα πάμε περίφημα με την Κίνα», είπε ο Τραμπ. «Τον σέβομαι πολύ (τον Σι) και ελπίζω να με σέβεται κι εκείνος».
Η μία μάχη μετά την άλλη
Η ατμόσφαιρα έχει αλλάξει δραματικά από τότε που ο Τραμπ δήλωσε σε μια ανάρτηση στο Truth Social τον Απρίλιο του 2025 ότι οι δασμοί του θα έκαναν την Κίνα να συνειδητοποιήσει ότι οι «ημέρες της κλοπής» των Ηνωμένων Πολιτειών ανήκουν στο παρελθόν. Αυτοί οι δασμοί ώθησαν το Πεκίνο να περιορίσει τις εξαγωγές σπάνιων γαιών, εκθέτοντας βάναυσα την εξάρτηση της Δύσης από τα ζωτικής σημασίας στοιχεία για την κατασκευή των πάντων, από ηλεκτρικά αυτοκίνητα μέχρι όπλα, και τελικά οδήγησαν στην εύθραυστη εκεχειρία των Τραμπ και Σι.
Έκτοτε, ο Τραμπ έχει αντιμετωπίσει αμέτρητες άλλες μάχες: τη σύλληψη του ηγέτη της Βενεζουέλας, την απειλή προσάρτησης της Γροιλανδίας, ενός μέλους του ΝΑΤΟ, και την έναρξη πολέμου στο Ιράν, ο οποίος έχει βυθίσει τη Μέση Ανατολή στο χάος και έχει πυροδοτήσει μια παγκόσμια ενεργειακή κρίση. Περισσότερο από το 60% των Αμερικανών αποδοκιμάζει τον πόλεμό του στο Ιράν, σύμφωνα με έρευνα των Reuters/Ipsos τον περασμένο μήνα.
Τώρα, ο Τραμπ θέλει η Κίνα να πείσει την Τεχεράνη να συνάψει συμφωνία με την Ουάσινγκτον για τον τερματισμό της σύγκρουσης. Η Κίνα διατηρεί δεσμούς με το Ιράν και παραμένει σημαντικός καταναλωτής των εξαγωγών πετρελαίου της. Ο Ματ Πότινγκερ, ο οποίος διετέλεσε αναπληρωτής σύμβουλος εθνικής ασφάλειας κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ, δήλωσε σε φόρουμ στην Ταϊπέι την περασμένη εβδομάδα ότι ενώ η Κίνα θα ήθελε να δει ένα αποτέλεσμα που θα αποδυναμώνει την αμερικανική ισχύ, δεν είναι άτρωτη στο οικονομικό κόστος μιας παρατεταμένης σύγκρουσης.
Αλλά το Πεκίνο θα θέλει κάτι σε αντάλλαγμα, και στην κορυφή της ατζέντας του Σι είναι η Ταϊβάν, το δημοκρατικά διοικούμενο νησί που διεκδικεί η Κίνα. Ενώ ορισμένοι φοβούνται μια συμφωνία που θα μπορούσε να ενθαρρύνει την Κίνα να καταλάβει την Ταϊβάν με τη βία, ακόμη και μια λεπτή αλλαγή στη διατύπωση της Ουάσινγκτον θα προκαλούσε ανησυχία σχετικά με τη δέσμευση του σημαντικότερου υποστηρικτή της Ταϊπέι, κάτι που θα είχε αντίκτυπο και σε άλλους συμμάχους των ΗΠΑ στην Ασία.
Ο Γου Σίνμπο, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Φουντάν στη Σαγκάη, ο οποίος υπηρετεί στην συμβουλευτική επιτροπή πολιτικής του υπουργείου Εξωτερικών της Κίνας, δήλωσε ότι ο Τραμπ θα πρέπει να καταστήσει σαφές ότι «δεν θα υποστηρίξει την ανεξαρτησία ούτε θα προβεί σε ενέργειες που ενθαρρύνουν μια αυτονομιστική πολιτική ατζέντα».
«Εύθραυστη κατάπαυση του πυρός»
Η Κίνα από την πλευρά της θα ήθελε επίσης η κυβέρνηση Τραμπ να δεσμευτεί ότι δεν θα προχωρήσει σε μελλοντικά αντίποινα στο εμπόριο, όπως οι έλεγχοι των εξαγωγών τεχνολογίας, και να καταργήσει τους υπάρχοντες ελέγχους στον εξοπλισμό κατασκευής τσιπ και στα προηγμένα τσιπ μνήμης, ανέφεραν άτομα που ενημερώθηκαν για τις συνομιλίες.
Και από τον περασμένο Οκτώβριο, το Πεκίνο επεκτείνει τη δική του οικονομική επιρροή, όπως η θέσπιση νόμων για την τιμωρία ξένων οντοτήτων που απομακρύνουν τις αλυσίδες εφοδιασμού από την Κίνα και η αυστηροποίηση του καθεστώτος αδειοδότησης σπάνιων γαιών. Η πλειοψηφία των Αμερικανών (53%) λέει τώρα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να εγκαινιάσουν φιλική συνεργασία και εμπλοκή με την Κίνα, από 40% το 2024, σύμφωνα με έρευνα του Συμβουλίου Παγκόσμιων Υποθέσεων του Σικάγο που δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο.
Έτσι, η διατήρηση της ισορροπίας των σχέσεων και η παράταση της εκεχειρίας του εμπορικού πολέμου θα μπορούσε να είναι αρκετή για να διεκδικήσει ο Τραμπ μια νίκη.
Αυτό αφήνει το κύριο αποτέλεσμα πιθανό να είναι «μια επιφανειακή εκεχειρία που είναι σε μεγάλο βαθμό προς όφελος της Κίνας», δήλωσε ο Σκοτ Κένεντι του think tank Center for Strategic and International Studies στην Ουάσινγκτον.
