Ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Μοτζταμπά Χαμενεΐ, εξέδωσε οδηγία σύμφωνα με την οποία το εμπλουτισμένο ουράνιο της χώρας, το οποίο βρίσκεται κοντά στο επίπεδο που απαιτείται για την κατασκευή όπλων, δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να μεταφερθεί στο εξωτερικό. Η κίνηση αυτή, όπως αποκαλύπτει αποκλειστικό δημοσίευμα του Reuters που βασίζεται σε δύο ανώτερες ιρανικές πηγές, σκληραίνει τη στάση της Τεχεράνης σε μια από τις βασικές απαιτήσεις των ΗΠΑ στις ειρηνευτικές συνομιλίες.
Η εντολή αυτή αναμένεται να περιπλέξει τις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του αμερικανοϊσραηλινού πολέμου με το Ιράν, προκαλώντας περαιτέρω εκνευρισμό στον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ.
Το αμερικανικό τελεσίγραφο και η κόκκινη γραμμή της Τεχεράνης
Η απαίτηση για την απομάκρυνση του πυρηνικού υλικού αποτελεί θεμελιώδη όρο για τη Δύση. Ισραηλινοί αξιωματούχοι μετέφεραν στο Reuters ότι ο Τραμπ έχει διαβεβαιώσει το Ισραήλ πως το απόθεμα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν θα απομακρυνθεί από το ιρανικό έδαφος και ότι οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία πρέπει οπωσδήποτε να περιλαμβάνει σχετική ρήτρα. Από πλευράς του, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν πρόκειται να θεωρήσει τον πόλεμο λήξαντα εάν δεν απομακρυνθεί το ουράνιο, δεν σταματήσει η στήριξη του Ιράν σε ένοπλες οργανώσεις και δεν εξαλειφθούν οι βαλλιστικές του δυνατότητες.
Η οδηγία του Ανώτατου Ηγέτη φαίνεται να αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη συναίνεση στο εσωτερικό του ιρανικού καθεστώτος. Σύμφωνα με τις πηγές, οι κορυφαίοι αξιωματούχοι της χώρας πιστεύουν ότι αν το υλικό σταλεί στο εξωτερικό, το Ιράν θα καταστεί πολύ πιο ευάλωτο σε μελλοντικές επιθέσεις από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Πριν από την έναρξη των εχθροπραξιών, η Τεχεράνη είχε αφήσει να εννοηθεί ότι ήταν πρόθυμη να αποστείλει εκτός συνόρων το μισό απόθεμα του ουρανίου που έχει εμπλουτιστεί σε ποσοστό 60%.
Αυτή η θέση όμως ανατράπηκε ριζικά μετά τις επανειλημμένες απειλές του Τραμπ για νέα πλήγματα.
Μια εύθραυστη εκεχειρία σε κλίμα βαθιάς καχυποψίας
Η παρούσα φάση του πολέμου χαρακτηρίζεται από μια ασταθή κατάπαυση του πυρός, η οποία διαδέχθηκε τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις της 28ης Φεβρουαρίου και τα αντίποινα του Ιράν εναντίον κρατών του Κόλπου που φιλοξενούν αμερικανικές βάσεις. Παρά την παύση των εχθροπραξιών, δεν έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος στις ειρηνευτικές προσπάθειες.
Η κατάσταση περιπλέκεται από τον αμερικανικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών και τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ από την Τεχεράνη, με το Πακιστάν να εκτελεί χρέη διαμεσολαβητή. Στην Τεχεράνη κυριαρχεί η υποψία ότι η παύση των επιχειρήσεων αποτελεί απλώς έναν τακτικό ελιγμό της Ουάσιγκτον για να δημιουργήσει μια ψευδαίσθηση ασφάλειας πριν από την εξαπόλυση νέων αεροπορικών επιδρομών.
Όπως ανακοινώθηκε από τον επικεφαλής των Ιρανών διαπραγματευτών, Μοχαμάντ Μπακέρ Καλιμπάφ, οι φανερές και κρυφές κινήσεις του εχθρού δείχνουν ότι οι Αμερικανοί προετοιμάζουν νέα πλήγματα. Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να προχωρήσουν σε νέες επιθέσεις εάν το Ιράν δεν δεχθεί τη συμφωνία, αφήνοντας περιθώριο λίγων ημερών για να λάβει τις «σωστές απαντήσεις».
Οι εναλλακτικές φόρμουλες και τα δεδομένα του ΙΑΕΑ
Παρά το χάσμα, οι δύο πλευρές έχουν αρχίσει να προσεγγίζουν ορισμένα δευτερεύοντα ζητήματα, όμως οι βαθιές διαφωνίες παραμένουν γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα και την απαίτηση της Τεχεράνης να αναγνωριστεί το δικαίωμά της στον εμπλουτισμό.
Σύμφωνα με την Τεχεράνη, προτεραιότητα του Ιράν είναι ο μόνιμος τερματισμός του πολέμου και η παροχή αξιόπιστων εγγυήσεων ότι δεν θα δεχθεί νέες επιθέσεις, πριν εισέλθει σε λεπτομερείς συζητήσεις. Σύμφωνα με τις πηγές, υπάρχουν «εφαρμόσιμες φόρμουλες» που θα μπορούσαν να ξεμπλοκάρουν την κατάσταση, όπως η αραίωση του αποθέματος υπό την επίβλεψη του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA), ώστε να μην χρειαστεί η απομάκρυνσή του από τη χώρα.
Με βάση τα στοιχεία του ΙΑΕΑ, το Ιράν διέθετε 440,9 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου σε ποσοστό 60% όταν ξεκίνησαν οι επιθέσεις στις πυρηνικές του εγκαταστάσεις τον Ιούνιο του 2025. Ο επικεφαλής του Οργανισμού, Ραφαέλ Γκρόσι, ανέφερε ότι το υλικό που έχει διασωθεί βρίσκεται κυρίως αποθηκευμένο σε ένα συγκρότημα σηράγγων στην πυρηνική εγκατάσταση του Ισπαχάν, καθώς και στο Νατάνζ. Η Τεχεράνη επιμένει ότι μέρος του υλικού αυτού είναι απαραίτητο για ιατρικούς σκοπούς και για τη λειτουργία ερευνητικού αντιδραστήρα.
