Τον Σεπτέμβριο, λίγες μέρες αφότου δεκάδες χιλιάδες Τούρκοι είχαν ξεχυθεί στους δρόμους για να διαμαρτυρηθούν για την τελευταία καταστολή του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν κατά των πολιτικών του αντιπάλων και για μια παραπαίουσα οικονομία, ο Τούρκος πρόεδρος στεκόταν χαμογελαστός δίπλα στον Αμερικανό ομόλογό του, Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο.
Το τίμημα της πολυπόθητης συνάντησης ήταν υψηλό: Πριν από αυτήν υπήρχαν αναφορές ότι η Τουρκία θα αγόραζε αεροσκάφη Boeing και F-16, και η Άγκυρα ανακοίνωσε την άρση των πρόσθετων δασμών σε αμερικανικά προϊόντα και μια 20ετή συμφωνία για την αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου από τις ΗΠΑ. Αλλά για τον Ερντογάν, σίγουρα άξιζε τον κόπο: Οι συνεργασίες του στην εξωτερική πολιτική, ειδικά με τη Δύση, του έχουν δώσει την πολιτική κάλυψη και την οικονομική σανίδα σωτηρίας για να ενισχύσει τον έλεγχο της εξουσίας του, ακριβώς τη στιγμή που κινείται για να διαλύσει τους τελευταίους πυλώνες της τουρκικής δημοκρατίας.
Οι φωτογραφίες του Ερντογάν με τον πρόεδρο των ΗΠΑ ήταν ένα ιδιαίτερο βραβείο και έστειλαν ένα ισχυρό μήνυμα στην πατρίδα. Το ίδιο έκαναν και οι φωτογραφίες της περασμένης εβδομάδας όπου ο Ερντογάν έκανε χειραψία με τον Φρίντριχ Μερτς , τον Γερμανό καγκελάριο, και τον πρωθυπουργό της Βρετανίας Κιρ Στάρμερ . Αυτή είναι μια εποχή για realpolitik και ο κόσμος είναι έτοιμος να κάνει «μπίζνες» με χρήσιμους ισχυρούς άνδρες όπως ο κ. Ερντογάν – ακόμα κι αν αυτό κάνει τον αγώνα απείρως πιο δύσκολο για τις φιλοδημοκρατικές φωνές στην Τουρκία και αλλού.
Τον Μάρτιο, η τουρκική αστυνομία συνέλαβε τον Εκρέμ Ιμάμογλου , δήμαρχο της Κωνσταντινούπολης και κύριο αντίπαλο του Ερντογάν, μαζί με πολλούς συνεργάτες του, με κατηγορίες διαφθοράς και τρομοκρατίας. Οι τεράστιες διαμαρτυρίες που ακολούθησαν υποδήλωναν ότι μετά από περισσότερα από 20 χρόνια στην εξουσία, ο Ερντογάν μπορεί τελικά να το παράκανε. Αλλά μήνες αργότερα, περισσότεροι από 10 δήμαρχοι του κύριου κόμματος της αντιπολίτευσης, του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος, γνωστού ως CHP, μεταξύ των οποίων και ο Ιμάμογλου, παραμένουν στη φυλακή, μαζί με εκατοντάδες μέλη και αξιωματούχους του CHP.
Ερντογάν: Εντείνει την καταστολή στο εσωτερικό, ψάχνει συμμάχους στο εξωτερικό
Προς έκπληξη πολλών, οι διαμαρτυρίες συνεχίστηκαν, αλλά ο Ερντογάν δεν δείχνει κανένα σημάδι ανησυχίας. Αντίθετα, έχει εντείνει την καταστολή του: Ένα τουρκικό δικαστήριο εξέδωσε πρόσφατα ένα ακόμη ένταλμα σύλληψης για τον Ιμάμογλου, αυτή τη φορά με την κατηγορία της «πολιτικής κατασκοπείας».
Ο Ερντογάν ανήλθε στην εξουσία υποσχόμενος να καταπολεμήσει τη διαφθορά, να μειώσει τη φτώχεια και να διευρύνει τις ελευθερίες. Για ένα διάστημα, τα κατάφερε, καθώς η η Τουρκία ξεκίνησε ακόμη και ενταξιακές διαπραγματεύσεις για την είσοδό της στην ΕΕ το 2005. Όμως μετά από χρόνια οικονομικής κακοδιαχείρισης και δημοκρατικής οπισθοδρόμησης δεν έσβησαν απλώς τα κέρδη που σημειώθηκαν στα πρώτα χρόνια της προεδρίας του, αλλά η Τουρκία έγινε φτωχότερη, πιο διχασμένη και λιγότερο ελεύθερη.
EPA
Οι δυσαρεστημένοι ψηφοφόροι κατάφεραν ένα ακόμη σοβαρό πλήγμα στον Ερντογάν στις δημοτικές εκλογές του 2019, όταν το κόμμα του έχασε πολλές μεγάλες πόλεις. Καθώς η δημοτικότητά του μειώθηκε και η οικονομία της Τουρκίας κατέρρευσε, ο Ερντογάν στράφηκε στην εξωτερική πολιτική τόσο για χρήματα όσο και για αξιοπιστία, στοιχηματίζοντας ότι η στρατηγική αναγκαιότητα της Τουρκίας θα εξαγόραζε, αν όχι πάντα σιωπή, τουλάχιστον απρόθυμη αποδοχή.
Είχε βάσιμους λόγους να πιστεύει ότι θα γινόταν. Στις αρχές του 2016, η Ευρωπαϊκή Ένωση, απεγνωσμένη να ανακόψει την εισροή προσφύγων από τη Συρία, κατέληξε σε συμφωνία με την Τουρκία για τη μετανάστευση. Το μπλοκ δεσμεύτηκε να διαθέσει 6 δισεκατομμύρια ευρώ για την υποστήριξη των προσφύγων – το προηγούμενο φθινόπωρο είχε μάλιστα καθυστερήσει μια καταδικαστική έκθεση για τα ανθρώπινα δικαιώματα για να κρατήσει τον Ερντογάν στη θέση του. Αυτή η συμφωνία έδειξε στον Ερντογάν τι έπρεπε να γνωρίζει: Εάν η Τουρκία ανταποκρινόταν στα συμφέροντα της Ευρώπης, η Ευρώπη θα έκανε τα στραβά μάτια.
Πώς ενισχύει η Τουρκία τη στρατηγική της σημασία
Έκτοτε, η στρατηγική αξία της Τουρκίας έχει μόνο αυξηθεί. Ο Ερντογάν επιδόθηκε σε μια ιδιαίτερα λεπτή διπλωματική άσκηση ισορροπίας μετά την πλήρη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, διατηρώντας ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας τόσο με τη Ρωσία όσο και με την Ουκρανία, εμβαθύνοντας παράλληλα τη συνεργασία του με τις δυτικές κυβερνήσεις. Και οι τουρκικές αμυντικές εταιρείες έχουν αναδειχθεί σε κρίσιμους προμηθευτές της Ουκρανίας. Ένα εργοστάσιο πυρομαχικών στο Τέξας, που εγκαινιάστηκε πέρυσι, χρησιμοποιεί τουρκικής κατασκευής γραμμές παραγωγής – που συναρμολογούνται επί τόπου από Τούρκους εργάτες – και αναμένεται να προμηθεύσει περίπου το ένα τρίτο του στόχου παραγωγής του Πενταγώνου.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει επίσης επιταχύνει την προσπάθεια της Ευρώπης να ενισχύσει την αμυντική της ικανότητα, μια προσπάθεια που ενισχύθηκε από την επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο και τις ανανεωμένες αμφιβολίες σχετικά με τη δέσμευση των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ. Και εδώ, η Τουρκία είναι ζωτικής σημασίας.
Η κορυφαία διπλωμάτης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Κάγια Κάλας, ανακοίνωσε την ένταξη της Τουρκίας στη νέα πρωτοβουλία SAFE του μπλοκ τον Ιούνιο , δίνοντας στην Τουρκία πρόσβαση σε αμυντική χρηματοδότηση και κοινές προμήθειες. Και μόλις την περασμένη εβδομάδα, καθώς οι Τούρκοι εισαγγελείς κατηγορούσαν τον Ιμάμογλου για έμμεση κατασκοπεία για βρετανικές μυστικές υπηρεσίες, ο Στάρμερ επισφράγισε την πώληση αεροσκαφών Eurofighter στην Τουρκία στη συνάντησή του με τον Ερντογάν στην Άγκυρα. Λίγες μέρες αργότερα, ο Μερτς ήταν εκεί, λέγοντας ότι «δεν υπάρχει τρόπος να παρακαμφθεί μια καλή και βαθύτερη συνεργασία».
Η Τουρκία σταθμεύει χιλιάδες στρατιώτες στη Συρία, όπου η διατήρηση της σταθερότητας είναι ζωτικής σημασίας για την αποτροπή ενός νέου κύματος προσφύγων προς την Ευρώπη, και διατηρεί στρατιωτική παρουσία στη Λιβύη, ασκώντας πίεση σε μια άλλη σύγκρουση που οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις φοβούνται ότι θα μπορούσε να οδηγήσει τους μετανάστες προς τις ακτές της Ευρώπης. Στον Νότιο Καύκασο, έναν ζωτικό διάδρομο για το εμπόριο και τις μεταφορές για την Ευρώπη, πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις βλέπουν τώρα την Τουρκία ως τον μεσολαβητή που είναι πιο ικανός να πιέσει το Αζερμπαϊτζάν για διαρκή ειρήνη με την Αρμενία.
Αυτή η έμφαση στην πρακτικότητα είναι σημάδι των καιρών -οι Ηνωμένες Πολιτείες που δίνουν έμφαση στις συναλλαγές, η επιθετική Ρωσία, η πυρετώδης Μέση Ανατολή. Η άμεση ανησυχία της Ευρώπης είναι η άμυνά της. Και η Τουρκία, με την εγγύτητά της σε ζώνες συγκρούσεων, τη στρατιωτική της ισχύ και την αναπτυσσόμενη αμυντική της βιομηχανία, είναι στρατηγικά σημαντική.
Αλλά τα δυτικά έθνη θα πρέπει να είναι επιφυλακτικά και να μην αντιμετωπίζουν τη δημοκρατία στην Τουρκία ως πολυτέλεια και όχι ως αναγκαιότητα. Οι Τούρκοι δεν πρόκειται να παραδώσουν σιωπηλά το δικαίωμά τους να επιλέγουν τους ηγέτες τους. Όσο συνεχίζουν τον αγώνα, ο Ερντογάν θα δυσκολευτεί να εδραιώσει την κυριαρχία του – ανεξάρτητα από το πόση κάλυψη θα λάβει από τη Δύση. Και αυτό δεν είναι μόνο πρόβλημα του Ερντογάν, αλλά ένα διαρκές πρόβλημα για τις δημοκρατίες που έχουν ποντάρει τόσα πολλά σε αυτόν.
NEWSBOMB.GR
