Ονέος ποινικός κώδικας που υιοθέτησε το καθεστώς των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν προκαλεί έντονες αντιδράσεις από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθώς περιλαμβάνει διατάξεις που, σύμφωνα με αναφορές, εξισώνουν τις γυναίκες με «σκλάβες» και επιτρέπουν σε συζύγους ή «αφεντικά» να επιβάλλουν σωματική τιμωρία.
Το πρακτορείο The Independent έχει στη διάθεσή του αντίγραφο του κώδικα, με την ονομασία De Mahakumu Jazaai Osulnama, ο οποίος έχει διανεμηθεί σε δικαστήρια σε όλο το Αφγανιστάν.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ορισμένες διατάξεις φαίνεται να επιτρέπουν σε συζύγους, όπως και σε όσους χαρακτηρίζονται «κύριοι» γυναικών και παιδιών, να επιβάλλουν «διακριτική τιμωρία» με τη μορφή ξυλοδαρμού σε γυναίκες ή σε υφισταμένους. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι οι ρυθμίσεις αυτές τοποθετούν ουσιαστικά τις γυναίκες σε θέση αντίστοιχη με εκείνη των «σκλάβων», όπως επισημαίνεται στην ανάλυση του κειμένου.
Παράνομη ακόμη και η αναφορά στον συγκεκριμένο νόμο
Πολλοί αποφεύγουν να μιλήσουν δημόσια για τον νέο κώδικα, φοβούμενοι αντίποινα από τις αρχές. Σύμφωνα με οργανώσεις δικαιωμάτων, μετά τη διασπορά αντιδράσεων στο διαδίκτυο, οι Ταλιμπάν φέρεται να εξέδωσαν ξεχωριστή οδηγία που καθιστά ακόμη και τη δημόσια συζήτηση του νέου πλαισίου αξιόποινη πράξη.
Ο κώδικας προβλέπει ότι οι σωματικές ποινές για σοβαρά εγκλήματα δεν θα επιβάλλονται από σωφρονιστικούς υπαλλήλους, αλλά από ισλαμικούς κληρικούς. Για μικρότερες παραβάσεις, εφαρμόζεται η λεγόμενη «ta’zir», μια διακριτική τιμωρία που, σε περιπτώσεις όπου ο «παραβάτης» είναι σύζυγος, μπορεί να μεταφράζεται σε ξυλοδαρμό από τον ίδιο τον σύζυγο.
Παρότι ο νόμος θεωρητικά παρέχει μια διαδικασία προσφυγής στη δικαιοσύνη για γυναίκες που υφίστανται κακοποίηση, η διαδικασία χαρακτηρίζεται εξαιρετικά δύσκολη. Οι γυναίκες καλούνται να αποδείξουν ότι υπέστησαν σοβαρή σωματική βλάβη παρουσιάζοντας τα τραύματά τους ενώπιον δικαστή, παραμένοντας ταυτόχρονα πλήρως καλυμμένες. Επιπλέον, απαιτείται να συνοδεύονται από τον σύζυγο ή έναν άνδρα συγγενή (mahram), ακόμη και όταν ο φερόμενος ως δράστης είναι ο ίδιος ο σύζυγος.
Μια νομική σύμβουλος που εργάζεται στην Καμπούλ, μιλώντας υπό καθεστώς ανωνυμίας στο The Independent, ανέφερε ότι οι γυναίκες αντιμετωπίζουν «εξαιρετικά χρονοβόρα και δύσκολη» διαδικασία για να επιτύχουν δικαιοσύνη σε υποθέσεις κακοποίησης. Σε μία από τις περιπτώσεις που περιέγραψε, μια γυναίκα φέρεται να ξυλοκοπήθηκε από φρουρό των Ταλιμπάν κατά την επίσκεψή της στον φυλακισμένο σύζυγό της. Όταν κατήγγειλε το περιστατικό, της ζητήθηκε να προσέλθει με άνδρα συνοδό, δηλαδή με τον ίδιο της τον σύζυγο, που βρισκόταν στη φυλακή.
Οι γυναίκες εκτεθειμένες σε διαρκή βία
Ο οργανισμός ανθρωπίνων δικαιωμάτων Rawadari, που παρακολουθεί τις εξελίξεις από την εξορία, επισημαίνει ότι ορισμένες διατάξεις του κώδικα δεν επιτρέπουν στις γυναίκες να καταφεύγουν με ασφάλεια στο πατρικό τους σπίτι. Σύμφωνα με το άρθρο 34, εάν μια γυναίκα επισκέπτεται επανειλημμένα το σπίτι του πατέρα της ή συγγενών χωρίς την άδεια του συζύγου της και δεν επιστρέφει παρά την απαίτησή του, τότε η ίδια και όποιο μέλος της οικογένειάς της την προστατεύει μπορούν να αντιμετωπίσουν ποινή φυλάκισης έως τριών μηνών.
Όπως τονίζει η οργάνωση, η ρύθμιση αυτή αφήνει τις γυναίκες εκτεθειμένες σε συνεχιζόμενη ενδοοικογενειακή βία, στερώντας τους ουσιαστικά το μοναδικό καταφύγιο προστασίας σε ένα πλαίσιο όπου οι θεσμικές εγγυήσεις είναι περιορισμένες.
Η Rawadari και άλλοι ειδικοί υποστηρίζουν επίσης ότι ο νέος κώδικας αναθέτει σε θρησκευτικούς αξιωματούχους την επιβολή περιορισμών στα δικαιώματα γυναικών, κοριτσιών και μειονοτήτων, ενώ τους παρέχει ευρεία ασυλία από νομικές συνέπειες.
Η ιεράρχηση της τιμωρίας
Παράλληλα, το σύστημα φαίνεται να εισάγει μια ιεραρχία τιμωρίας που βασίζεται στην κοινωνική θέση του ατόμου και όχι αποκλειστικά στη φύση του αδικήματος. Στην κορυφή βρίσκονται οι θρησκευτικοί λόγιοι, ακολουθούν οι ελίτ, στη συνέχεια η «μεσαία τάξη» και στο κατώτερο επίπεδο η «χαμηλή τάξη».
Εάν ένα θρησκευτικό πρόσωπο διαπράξει αδίκημα, μπορεί να λάβει απλώς «συμβουλή». Μέλος της ελίτ ενδέχεται να λάβει το ανώτατο επίπεδο «συμβουλευτικής» παρέμβασης και κλήση στο δικαστήριο. Για άτομα της «μεσαίας τάξης» προβλέπεται φυλάκιση, ενώ για τη «χαμηλή τάξη» η ποινή μπορεί να συνδυάζει φυλάκιση και σωματική τιμωρία.
Όπως σημειώνει η Shaharzad Akbar, εκτελεστική διευθύντρια της Rawadari, το νέο πλαίσιο καθιστά τους θρησκευτικούς αξιωματούχους υπεύθυνους για την εφαρμογή συστημικών περιορισμών στα δικαιώματα των γυναικών και των μειονοτήτων, παρέχοντάς τους ταυτόχρονα εκτεταμένη προστασία από νομικές συνέπειες.
«Ο μουλάς βρίσκεται πλέον στην κορυφή», αναφέρει χαρακτηριστικά. «Καθορίζει τους κανόνες και απολαμβάνει προνόμια που δεν ισχύουν για τους απλούς πολίτες, γιατί τοποθετείται ακόμη και πάνω από τις ελίτ».
Πηγή: marieclaire.gr
