Η παραίτηση του Σωκράτη Φάμελλου άφησε πίσω της πολύ περισσότερα από ένα κενό ηγεσίας. Μέσα σε λίγες ώρες ανέτρεψε τις ισορροπίες στο εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ, έβαλε τέλος στις συμμαχίες που είχαν διαμορφωθεί το τελευταίο διάστημα και εγκαινίασε μια νέα περίοδο εσωστρέφειας, με τρία παράλληλα μέτωπα.
Τη μάχη για τον έλεγχο της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ, τη θεσμική αντιπαράθεση για τη νομιμότητα των κομματικών οργάνων και, στο βάθος, τη στρατηγική επιλογή απέναντι στον Αλέξη Τσίπρα και το νέο πολιτικό εγχείρημά του. Όσα θα συμβούν τις επόμενες ημέρες, αρχής γενομένης σήμερα Σάββατο (11.7.26) στο ξενοδοχείο της πλατείας Καραϊσκάκη δεν θα καθορίσουν μόνο ποιος θα έχει τον πρώτο λόγο στις αποφάσεις της Κουμουνδούρου μετά την παραίτηση του Σωκράτη Φάμελλου αλλά πολύ πιθανό να προσδιορίσουν και την πορεία του κόμματος μέχρι τις επόμενες εθνικές εκλογές.
Το τέλος μιας συμμαχίας
Η πρώτη ανατροπή ήρθε από εκεί που λίγοι την περίμεναν. Το άτυπο μέτωπο που είχαν συγκροτήσει ο Παύλος Πολάκης, ο Νίκος Παππάς και η Ρένα Δούρου απέναντι στην προηγούμενη ηγεσία διαλύθηκε αμέσως μόλις άνοιξε η συζήτηση για την επόμενη ημέρα. Η παραίτηση Φάμελλου λειτούργησε ως σημείο καμπής. Οι μέχρι χθες σύμμαχοι βρέθηκαν να διεκδικούν την ίδια πολιτική επιρροή και πλέον κινούνται σε διαφορετικές κατευθύνσεις. Ο Παύλος Πολάκης εμφανίζεται αποφασισμένος να διεκδικήσει την προεδρία της Κοινοβουλευτικής Ομάδας, ενώ απέναντί του διαμορφώνεται η υποψηφιότητα της Ρένας Δούρου, η οποία, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις στελεχών, συγκεντρώνει σημαντικές πιθανότητες να εξασφαλίσει την απαιτούμενη κοινοβουλευτική πλειοψηφία, έχοντας παράλληλα τη στήριξη του Νίκου Παππά.
Η μάχη δεν θα κριθεί στη βάση
Οι συσχετισμοί θα ήταν διαφορετικοί εάν η επιλογή γινόταν από τα μέλη του κόμματος. Ο Παύλος Πολάκης και οι συνεργάτες του εκτιμούν πως ο κρητικός πολιτικός εξακολουθεί να διατηρεί ισχυρή απήχηση στη βάση του ΣΥΡΙΖΑ, κάτι που είχε αποτυπωθεί και στις τελευταίες εσωκομματικές εκλογές, όπου κατέγραψε ποσοστό που ξεπέρασε το 40%. Η διαδικασία, όμως, δεν θα περάσει από τη βάση, αλλά από την Κοινοβουλευτική Ομάδα. Και εκεί, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν τις εσωτερικές ισορροπίες, το πλεονέκτημα μεταφέρεται προς τη Ρένα Δούρου, η οποία εμφανίζεται να διαθέτει ισχυρότερες αναφορές στον κομματικό μηχανισμό.
Το μοναδικό ανοιχτό διαδικαστικό ζήτημα για τον Παύλο Πολάκη αφορά την τυπική επιστροφή του στην Κοινοβουλευτική Ομάδα. Ωστόσο, αρκετά στελέχη θεωρούν ότι μπορεί να βρεθεί λύση μέσω των προβλέψεων του Κανονισμού της Βουλής και των κομματικών οργάνων, ώστε να μην αποτελέσει εμπόδιο στη συμμετοχή του.
Γιατί η προεδρία της ΚΟ ισοδυναμεί με ηγεσία
Η συγκεκριμένη αναμέτρηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή δύσκολα διακρίνεται στον ορίζοντα μια άμεση εκλογή νέου προέδρου από τη βάση. Η οργανωτική κατάσταση του ΣΥΡΙΖΑ, μετά τις συνεχείς αποχωρήσεις και τις αλλεπάλληλες κρίσεις των τελευταίων ετών, δεν ευνοεί τη γρήγορη διεξαγωγή συνεδρίου και εσωκομματικών εκλογών.
Υπό αυτές τις συνθήκες, ο πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας δεν θα ασκήσει απλώς έναν μεταβατικό ρόλο. Θα είναι το πρόσωπο που θα διαμορφώσει τη δημόσια εικόνα του κόμματος, θα καθορίσει την αντιπολιτευτική στρατηγική και, εκτός απροόπτου, θα το οδηγήσει στις επόμενες εθνικές εκλογές.
Δεν είναι τυχαίο ότι και ο ίδιος ο Παύλος Πολάκης έχει ταχθεί υπέρ της πραγματοποίησης συνεδρίου μετά την εθνική κάλπη, εκτίμηση που ενισχύει την άποψη πως η μάχη της Κοινοβουλευτικής Ομάδας αποκτά χαρακτηριστικά μάχης διαδοχής.
Η δεύτερη σύγκρουση αφορά τη νομιμοποίηση των οργάνων
Παράλληλα, με την πολιτική αντιπαράθεση εξελίσσεται και μια δεύτερη, εξίσου κρίσιμη, για τη θεσμική λειτουργία του κόμματος. Η αναπληρώτρια γραμματέας του ΣΥΡΙΖΑ, Αναστασία Σαπουνά, η οποία ασκεί τα καθήκοντα του γραμματέα μετά την παραίτηση Φάμελλου, δεν αναγνωρίζει ως θεσμικά συγκλημένη την Κεντρική Επιτροπή που προωθεί η πλευρά Πολάκη – Παππά. Η ίδια θεωρεί ότι δεν έχουν ακολουθηθεί οι προβλεπόμενες διαδικασίες και γι’ αυτό έχει συγκαλέσει την Πολιτική Γραμματεία, με εισήγηση η Κεντρική Επιτροπή να συνεδριάσει στις 18 Ιουλίου. Στην αντίπερα όχθη, οι Παύλος Πολάκης και Νίκος Παππάς υποστηρίζουν ότι οι 73 υπογραφές των μελών ενεργοποιούν αυτοδικαίως τη σχετική διάταξη του καταστατικού, που επιτρέπει στο 25% της Κεντρικής Επιτροπής να ζητήσει τη σύγκλησή της, χωρίς να απαιτείται οποιαδήποτε άλλη απόφαση.
Η διαφωνία, επομένως, δεν αφορά μόνο τον χρόνο της συνεδρίασης. Αφορά το ποιος έχει τη θεσμική αρμοδιότητα να κινεί τις διαδικασίες του κόμματος και, τελικά, ποια Κεντρική Επιτροπή θα θεωρηθεί νόμιμη.
Στο ήδη τεταμένο κλίμα προστίθενται οι διαφωνίες για την απαρτία, την ταυτοποίηση των μελών, την οργανωτική υποστήριξη της συνεδρίασης και ακόμη και για το ποιος θα έχει την ευθύνη της διαδικασίας. Η παρέμβαση του προέδρου της Επιτροπής Δεοντολογίας, Φώτη Κουβέλη, ο οποίος υποστήριξε ότι η σύγκληση της Κεντρικής Επιτροπής είναι υποχρεωτική μετά το αίτημα του 25% των μελών, δεν φαίνεται να αρκεί για να γεφυρώσει το χάσμα.
Ακόμη κι αν πραγματοποιηθεί η συνεδρίαση, παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο οι αποφάσεις της να αμφισβητηθούν εξαρχής ως προς τη νομιμότητά τους.
Το πραγματικό διακύβευμα βρίσκεται στον Τσίπρα
Πίσω από τις διαδικασίες και τις προσωπικές αντιπαραθέσεις βρίσκεται το πολιτικό ερώτημα που θα καθορίσει την επόμενη ημέρα.
Η νέα πλειοψηφία που επιχειρεί να διαμορφωθεί εμφανίζεται αποφασισμένη να επανεξετάσει τη στάση του ΣΥΡΙΖΑ απέναντι στην Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη και τον Αλέξη Τσίπρα.
Στελέχη του κόμματος θεωρούν ότι η γραμμή της προηγούμενης ηγεσίας, η οποία άφηνε ανοιχτό το ενδεχόμενο πολιτικής στήριξης του νέου εγχειρήματος του πρώην πρωθυπουργού, ενώ ταυτόχρονα μιλούσε για αυτόνομη εκλογική πορεία του ΣΥΡΙΖΑ, δεν μπορεί πλέον να υποστηριχθεί πολιτικά.
Όποιος επικρατήσει θα κληθεί να επιλέξει καθαρή στρατηγική και είτε θα επιδιώξει μια νέα σχέση με τον Αλέξη Τσίπρα είτε θα επιχειρήσει να επαναπροσδιορίσει τον ΣΥΡΙΖΑ σε ευθεία πολιτική αντιπαράθεση μαζί του.
Αυτή είναι και η ουσία της σύγκρουσης που βρίσκεται σε εξέλιξη. Η μάχη για την προεδρία της Κοινοβουλευτικής Ομάδας αποτελεί μόνο την αφετηρία. Το πραγματικό διακύβευμα είναι ποιος θα ελέγξει το κόμμα και με ποια πολιτική ταυτότητα θα επιχειρήσει να το οδηγήσει στην επόμενη εκλογική αναμέτρηση.
