Η απόλυση δημοσίου υπαλλήλου προβλέπεται και από την υφιστάμενη νομοθεσία. Ωστόσο, η διαδικασία που ακολουθείται είναι χρονοβόρα, διοικητικά δύσκολη και εμπλέκει πολλά φίλτρα, με αποτέλεσμα τελικά ελάχιστοι δημόσιοι υπάλληλοι να απολύονται, και όχι για λόγους αποδοτικότητας, αλλά μόνον αν τελεστεί ποινικά κολάσιμη πράξη. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε στέλεχος του Υπουργείου Εσωτερικών, «η διαδικασία της απόλυσης έχει κάτι από την απονομή χάριτος καθώς περνάει από πολλά φίλτρα και διαδικασίες ερμηνείας κατά περίπτωση».
Η δήλωση του πρωθυπουργού χθες στον ΣΚΑΪ, συνδέει άμεσα την ενδεχόμενη απόλυση ή τη δυνατότητα επαγγελματικής και οικονομικής ανέλιξης με την αποδοτικότητα των υπαλλήλων. Από το 2019 έως σήμερα υπολογίζεται πως έχουν απολυθεί περίπου 1.000 δημόσιοι υπάλληλοι. Οι περισσότεροι έχουν καταδικαστεί για κακουργηματικές πράξεις. Επίσης, απολύσεις έχουν γίνει και για σοβαρή απείθεια ή αδικαιολόγητη αποχή από τα καθήκοντά τους ή απρεπή συμπεριφορά εν ώρα υπηρεσίας.
Το νέο νομοσχέδιο για τους δημόσιους υπαλλήλους
Το σχέδιο νόμου για αναμόρφωση του πειθαρχικού δικαίου των δημοσίων υπαλλήλων που παρουσιάζει η «Κ», και αναμένεται να δοθεί σε διαβούλευση τις επόμενες ημέρες, προβλέπει τη συγκρότηση νέων πειθαρχικών οργάνων ώστε η πειθαρχική διαδικασία να επιταχυνθεί και να αποδοθεί κατά λειτουργικότητα της Διοίκησης. Σύμφωνα με τον Υπ. Εσωτερικών, αυτή τη στιγμή εκκρεμούν 2.500 πειθαρχικές υποθέσεις σε 90 πειθαρχικά συμβούλια του Δημοσίου. Ο βασικότερος λόγος που των -μέχρι και 5 χρόνια- καθυστερήσεων είναι το γεγονός ότι στα πειθαρχικά συμβούλια προεδρεύουν δικαστές οι οποίοι είναι ενεργοί, με πολλά παράλληλα καθήκοντα και οι συνεδριάσεις ων πειθαρχικών πραγματοποιούνται «όποτε υπάρχει χρόνος». Στο νέο σχέδιο εισάγεται για πρώτη φορά ως παράπτωμα παραπομπής στο πειθαρχικό συμβούλιο η άρνηση συμμετοχής στην αξιολόγηση είτε ως αξιολογητές είτε ως αξιολογούμενοι.
Το ν/σ προβλέπει την αντικατάσταση των σημερινών πειθαρχικών συμβουλίων, στα οποία συμμετείχαν και αιρετοί, με τη δημιουργία ενός συλλογικού οργάνου που θα ονομάζεται Πειθαρχικό Συμβούλιο Ανθρωπίνου Δυναμικού Δημόσιου Τομέα, το οποίο θα είναι αρμόδιο για την άσκηση πειθαρχικής εξουσίας στους υπαλλήλους του Δημοσίου και των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου.
Το όργανο αποτελείται από 50 μέλη του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους (ΝΣΚ):
α) Έναν αντιπρόεδρο του ΝΣΚ ως συντονιστή.
β) 13 νομικούς συμβούλους του κράτους.
γ) 18 παρέδρους του ΝΣΚ.
δ) 18 δικαστικούς πληρεξουσίους του ΝΣΚ με τριετή τουλάχιστον υπηρεσία.
Τα μέλη του οργάνου έχουν διετή θητεία και αν στο μεταξύ αποχωρήσουν απαλλάσσονται από τα καθήκοντά τους. Το Πειθαρχικό Συμβούλιο Ανώτερων Δυνάμεων του Δημοσίου Τομέα συνεδριάζει σε τριμελή ή, σε περίπτωση σοβαρής υπόθεσης, σε πενταμελή κλιμάκια.
Οι νέες «ποινές»
Προβλέπεται ακόμα ένας νέος θεσμός που αποκαλείται «πειθαρχική συναλλαγή», έτσι ώστε υποθέσεις στις οποίες τα παραπτώματα δεν προκαλεί κάποια οικονομική ζημιά να μπορούν να διευθετούνται χωρίς να χρειαστεί συνέδριο του πειθαρχικού συμβολίου.
Επίσης, η ποινική δίκη δεν αναστέλλει την πειθαρχική διαδικασία. Στον κατάλογο των παραπτωμάτα προστίθενται και άλλα αδικήματα που δεν προβλέπονταν έως τώρα.
Στις διατάξεις του νομοσχεδίου εκτός από τις υφιστάμενες ποινές στέρησης μισθού, προστίμου και αναστολής άσκησης καθηκόντων, προβλέπεται και η δυνατότητα υποβιβασμού στην ιεραρχία της υπηρεσίας έως δύο βαθμούς. Όποιος τιμωρείται με υποβιβασμό δεν κρίνεται για προαγωγή, ούτε ασκεί καθήκοντα προϊσταμένου. Τίθεται αυτοδικαίως σε αργία ο υπάλληλος που συλλαμβάνεται, έστω και αν αφέθηκε ελεύθερος με εγγύηση.
