Αν έρθει ο χειμώνας των κρυπτονομισμάτων, οι συνέπειες μπορεί να είναι επώδυνες για τους επενδυτές.
Όταν ο Charles Ponzi συνελήφθη πριν από 105 χρόνια, είχε συγκεντρώσει έως και 20 εκατ. δολάρια μέσα σε επτά μήνες. Χιλιάδες Αμερικανοί είχαν πέσει θύματα του επενδυτικού του σχήματος-απάτη, το οποίο υποσχόταν να διπλασιάσει τα χρήματά τους σε 90 ημέρες (από εκεί πήρε το όνομά της η “απάτη-Ponzi”).
Ανάλογα με το αν είστε ή όχι ενθουσιώδης υποστηρικτής των κρυπτονομισμάτων, το bitcoin είναι είτε μια λαμπρή καινοτομία για να απομακρύνει τον κόσμο από τα καθιερωμένα νομίσματα, είτε μια τεράστια απάτη.
Η εμφάνιση των bitcoin treasury companies (εταιρείες διαχείρισης διαθεσίμων Bitcoin), που αντλούν χρέος και ίδια κεφάλαια μόνο και μόνο για να αγοράσουν bitcoin είναι, κατ’ επέκταση, είτε ιδιοφυής χρηματοοικονομική μηχανική, είτε κάτι παρόμοιο με ένα “σχήμα Ponzi” πάνω σε ένα άλλο “σχήμα Ponzi”.
Τέτοιου είδους συντομογραφίες μπορεί να είναι κάπως αυθαίρετες – τα κρυπτονομίσματα δεν βασίζονται ρητά σε νέους επενδυτές για να αποζημιώσουν τους ήδη υπάρχοντες, όπως έκανε ο Ponzi· και η απάτη, αν και μερικές φορές συνδέεται με τα κρυπτονομίσματα, δεν είναι εγγενής σε αυτά.
Όμως εξακολουθούν να υπάρχουν ανησυχητικές ομοιότητες, προφανέστερη εκ των οποίων η ατμόσφαιρα θρησκευτικού ενθουσιασμού. Τον τελευταίο χρόνο, το bitcoin έχει ανέβει περισσότερο από 80%, τέσσερις φορές το κέρδος του δείκτη Nasdaq· ποιος ξέρει – ίσως κάποια στιγμή πετύχει και 100% σε 90 ημέρες.
Τώρα σκεφτείτε μια πιο πρόσφατη αναλογία. Τα Collateralised Debt Obligations -τα παράγωγα στεγαστικών δανείων που γνώρισαν άνθηση τα χρόνια πριν από το 2008 – ήταν, πάλι όπως τα κρυπτονομίσματα, μια υπερπροβεβλημένη κατηγορία περιουσιακών στοιχείων με μικρή θεμελιώδη αξία (χάρη στα σαθρά υποκείμενα δάνεια που δημιουργούσαν οι μεσίτες στεγαστικών δανείων, για να ανταποκριθούν στη φρενίτιδα ζήτησης για CDOs).
Καθώς η φρενίτιδα κορυφωνόταν, τα CDOs ήταν τόσο περιζήτητα που οι χρηματοοικονομικοί αναλυτές επινόησαν τα CDO-squared — κατασκευασμένα από ένα μείγμα άλλων κομμένων και ραμμένων CDOs, τα οποία με τη σειρά τους είχαν κόψει και ράψει τα αρχικά σαθρά στεγαστικά δάνεια. Η καταστροφή, όπως αναμενόταν, ακολούθησε.
Οι εταιρείες διαχείρισης διαθεσίμων Bitcoin (BTC) είναι, κατά μία έννοια, τα CDO-squared στο σύμπαν των κρυπτονομισμάτων. Αν νομίζατε ότι η μανία του bitcoin ήταν υπερβολική, πόσο περισσότερο είναι η BTC — μια εταιρεία που είτε εν μέρει είτε εξ ολοκλήρου τοποθετεί τα μετρητά της σε bitcoin ή άλλα κρυπτονομίσματα.
Πρόκειται για ομάδες που προηγουμένως ήταν σχεδιαστές τεχνολογίας, εταιρείες marketing ή συμβουλευτικές στην εκπαίδευση, οι οποίες εγκατέλειψαν την ειδίκευσή τους και πόνταραν στο bitcoin. Υπάρχουν τώρα δεκάδες από αυτές.
Σύμφωνα με τη χρηματιστηριακή Peel Hunt, υπάρχουν πλέον περισσότερες από 160 BTCs παγκοσμίως. Όλες εμπνεύστηκαν από την ιστορία του Michael Saylor, ο οποίος έκανε ακριβώς αυτό με την εταιρεία λογισμικού του, Strategy (πρώην MicroStrategy), και ανταμείφθηκε με πάνω από 20πλάσια αύξηση της μετοχικής αξίας της εταιρείας από το 2020.
Η κεφαλαιοποίηση αγοράς της Strategy ξεπερνά τώρα τα 100 δισ. δολάρια, τριπλάσια της αξίας της εταιρείας State Street.
Στον κόσμο του bitcoin και των BTCs, η έννοια της διαφύλαξης των εταιρικών κεφαλαίων από έναν εταιρικό θησαυροφύλακα, σε χαμηλού ρίσκου μέσα, πετιέται έξω από το παράθυρο – και μέσα στο bitcoin.
Πέραν αυτού, η εταιρεία στη συνέχεια αντλεί νέο μετοχικό κεφάλαιο ή εκδίδει ροή χρέους ή μετατρέψιμων ομολόγων για να επεκτείνει αυτές τις τοποθετήσεις σε κρυπτονομίσματα. Η Peel Hunt το περιγράφει αυτό ως “flywheel” (σειρά ενεργειών που δημιουργούν τάση προς μακροπρόθεσμη ανάπτυξη).
Για τους επενδυτές, η κύρια ελκυστικότητα φαίνεται να είναι ότι μπορούν να συνδεθούν με την ανοδική ορμή των αποτιμήσεων των κρυπτονομισμάτων, με ενσωματωμένη μόχλευση.
Επιπλέον, υπάρχουν πολλαπλά επίπεδα αρμπιτράζ (ταυτόχρονη αγορά και πώληση τίτλων, συναλλάγματος ή εμπορευμάτων σε διαφορετικές αγορές με σκοπό την εκμετάλλευση της διαφοράς στις τιμές).
Πρώτον, ανάλογα με την τοποθεσία σας, μπορεί να υπάρχει φορολογικό πλεονέκτημα. Σε ορισμένες δικαιοδοσίες, όπως η Ιαπωνία, μια εταιρική δομή όπως η BTC θα προσέλκυε χαμηλότερο συντελεστή φορολόγησης κεφαλαίου, από μια άμεση επένδυση σε κρυπτονόμισμα.
Σε άλλες, οι BTCs θα μπορούσαν να προστατευθούν πλήρως από τη φορολογία μέσω τοποθετήσεων σε μετοχές και επενδυτικά χαρτοφυλάκια.
Το ρυθμισμένο αρμπιτράζ μπορεί επίσης να αποτελεί πόλο έλξης. Τα κρυπτονομίσματα ETFs, για παράδειγμα, δεν έχουν ακόμη εγκριθεί στο Ηνωμένο Βασίλειο για ιδιώτες επενδυτές· μια BTC παρακάμπτει αυτόν τον περιορισμό. Και για τους θεσμικούς επενδυτές, μια εταιρική δομή μπορεί να παρακάμψει μια εντολή που τους απαγορεύει να κατέχουν απευθείας κρυπτονομίσματα ή άλλα εναλλακτικά assets.
Σε μια αδιάκοπα ανοδική αγορά, η αποφυγή τέτοιων εμποδίων και η μεγιστοποίηση αποδόσεων μέσω μοχλευμένων BTCs μπορεί να φαίνεται έξυπνη. Η ευφορία της αγοράς έχει σίγουρα ενισχυθεί από την κυβέρνηση Τραμπ, ιδιαίτερα μέσω του πρόσφατου εκτελεστικού διατάγματός του για να ανοίξει ο δρόμος ώστε τα συνταξιοδοτικά ταμεία 401(k) να αγοράζουν κρυπτονομίσματα, και με τον “Genius Act” του, που θα ενισχύσει ευρύτερα τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία (Η ίδια η εταιρεία ΜΜΕ της οικογένειας Τραμπ, έχει επιδιώξει στρατηγική θησαυροφυλακίου bitcoin ύψους 2 δισ. δολαρίων).
Όσο συνεχίζεται η ανοδική τάση στην αγορά, οι BTCs — όχι πολύ διαφορετικές από ένα “σχήμα Ponzi” πάνω σε ένα “σχήμα Ponzi” ή ένα CDO-squared – μπορεί να ευημερήσουν.
Αλλά οι “κρυπτοχειμώνες” (περίοδοι επίμονης πτώσης τιμών), όπως ανακάλυψαν οι “bros” το 2018 και το 2022, τείνουν να είναι σκληροί και οι επενδυτές σε BTC είναι πιθανό να διαπιστώσουν ότι η δυστυχία τους θα είναι επίσης πολλαπλάσια.
© The Financial Times Limited 2025
