Το Τόκιο και το Πεκίνο έχουν εμπλακεί σε μια βαθύτερη διαμάχη για την Ταϊβάν, καθώς η νέα πρωθυπουργός της Ιαπωνίας, Σανάε Τακαΐτσι, άφησε να εννοηθεί ότι η χώρα της θα μπορούσε ενδεχομένως να εμπλακεί στρατιωτικά σε περίπτωση απόπειρας κινεζικής εισβολής στο αυτοδιοικούμενο νησί.
Γιατί η Ταϊβάν έχει γίνει σημείο ανάφλεξης μεταξύ των γειτόνων της βορειοανατολικής Ασίας και σημαντικών εμπορικών εταίρων, και υπάρχει κίνδυνος να κλιμακωθεί ο λεκτικός πόλεμος;
Πώς ξεκίνησε η διαμάχη;
Η διαμάχη ξεκίνησε όταν η πρωθυπουργός της Ιαπωνίας, Σανάε Τακαΐτσι, άφησε να εννοηθεί στην πρώτη της ομιλία στο κοινοβούλιο από τότε που ανέλαβε τα καθήκοντά της τον Οκτώβριο ότι η Ιαπωνία θα μπορούσε να εμπλακεί στρατιωτικά σε μια σύγκρουση μεταξύ Κίνας και Ταϊβάν.
Το μεταπολεμικό σύνταγμα της Ιαπωνίας απαγορεύει τη χρήση βίας ως μέσο επίλυσης διεθνών διαφορών, αλλά ένας νόμος του 2015 – που ψηφίστηκε όταν ο μέντορας της Τακαΐτσι, Σίνζο Άμπε, ήταν πρωθυπουργός – της επιτρέπει να ασκεί συλλογική αυτοάμυνα σε ορισμένες καταστάσεις, ακόμη και αν δεν δέχεται άμεση επίθεση.
AP
Το κυβερνών Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας ισχυρίζεται ότι η Ταϊβάν είναι επαρχία και έχει ορκιστεί να την προσαρτήσει – με στρατιωτική βία αν δεν καταφέρει να πείσει ή να εξαναγκάσει την Ταϊβάν να αποδεχτεί αυτό που αποκαλεί «επανένωση». Αλλά η Ταϊβάν είναι συντριπτικά αντίθετη και μια κινεζική απόπειρα εισβολής θα μπορούσε να εξελιχθεί σε περιφερειακή ή παγκόσμια σύγκρουση.
«Η κατάσταση που αφορά την Ταϊβάν έχει γίνει τόσο σοβαρή που πρέπει να εξετάσουμε το χειρότερο σενάριο», δήλωσε η Τακαΐτσι. Είπε ότι μια επίθεση από την Κίνα στην Ταϊβάν θα μπορούσε να προκαλέσει την ανάπτυξη των δυνάμεων αυτοάμυνας της χώρας της εάν η σύγκρουση αποτελέσει υπαρξιακή απειλή για την Ιαπωνία, η οποία έχει εδάφη σε απόσταση μόλις 110 χιλιομέτρων από το κύριο νησί της Ταϊβάν. Το Πεκίνο αντέδρασε με οργή, χαρακτηρίζοντας τα λόγια της ως «στρατιωτική απειλή» κατά της Κίνας.
Γιατί η Τακαΐτσι έχει αυτή τη στάση;
Η Τακαΐτσι, η οποία ανέλαβε την πρωθυπουργία τον περασμένο μήνα, προέρχεται από τη δεξιά πτέρυγα του κυβερνώντος Φιλελεύθερου Δημοκρατικού Κόμματος (LDP) και συμμερίζεται τις επιθετικές απόψεις για την Κίνα, τις οποίες κάποτε ασπαζόταν ο Σίνζο Άμπε.
Κατά τη σύντομη θητεία της στο αξίωμα, η Τακαΐτσι έδωσε προτεραιότητα στην ενίσχυση της άμυνας της Ιαπωνίας για την αντιμετώπιση μιας ολοένα και πιο δυναμικής Κίνας, με έμφαση στα απομακρυσμένα νησιά της Ιαπωνίας στην Ανατολική Σινική Θάλασσα, όπου βρίσκονται τα νησιά Σενκάκου.
Associated Press
Στην ομιλία της, δεσμεύτηκε επίσης να αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες – μια πολιτική που προωθείται από τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος θέλει οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στη βορειοανατολική Ασία να δαπανήσουν περισσότερα για την ασφάλειά τους – στο 2% του ΑΕΠ μέχρι τα τέλη Μαρτίου 2026, δύο χρόνια νωρίτερα από το προγραμματισμένο.
Πώς αντέδρασε η Κίνα;
Η αντίδραση της Κίνας ξεκίνησε με μια ανάρτηση στο X, η οποία έχει πλέον διαγραφεί, από τον Κινέζο γενικό πρόξενο στην Οσάκα, Xue Jian, ο οποίος απειλούσε να «κοψει λαιμούς χωρίς δισταγμό», κάτι που ορισμένοι ερμήνευσαν ως απειλή προς την Τακαΐτσι. Ο Λιν Τζιαν, εκπρόσωπος του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών, υπερασπίστηκε την ανάρτησή του και κάλεσε την Ιαπωνία να «σταματήσει να στέλνει τυχόν λανθασμένα μηνύματα στις δυνάμεις των αυτονομιστών που υποστηρίζουν την ανεξαρτησία της Ταϊβάν».
Έκτοτε, οι χώρες έχουν καλέσει η μία τους πρεσβευτές της άλλης και το Πεκίνο έχει εκδώσει επίσημες προειδοποιήσεις σε ταξιδιώτες και φοιτητές σχετικά με τις επισκέψεις στην Ιαπωνία. Ισχυρίστηκε, χωρίς αποδεικτικά στοιχεία, ότι η δημόσια ασφάλεια είχε επιδεινωθεί στην Ιαπωνία,όπου Κινέζοι υπήκοοι γίνονται στόχος απροσδιόριστων «εγκληματικών πράξεων». Τα κινεζικά κρατικά μέσα ενημέρωσης έχουν αφιερώσει πρωτοσέλιδα και εκτενή δημοσιογραφική κάλυψη στην κλιμακούμενη ένταση, χαρακτηρίζοντας τα σχόλια της Τακαΐτσι «επικίνδυνα προκλητικά».
Ο στρατός της Κίνας προειδοποίησε ότι η Ιαπωνία θα «υποστεί συντριπτική ήττα αν τολμούσε να παρέμβει στρατιωτικά» σε μια σύγκρουση στα Στενά και την Κυριακή έστειλε ένα πλοίο της ακτοφυλακής μέσω των Νήσων Σενκάκου , τα οποία διοικούνται από την Ιαπωνία , αλλά διεκδικούνται επίσης από την Κίνα ως Νήσοι Ντιαόγιου. Επίσης, πέταξε στρατιωτικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη πέρα από το Γιοναγκούνι, το δυτικότερο νησί στο ιαπωνικό αρχιπέλαγος.
Τη Δευτέρα, η πρεσβεία της Κίνας στην Ιαπωνία δημοσίευσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μια υπενθύμιση ότι δεν είχε αποκηρύξει τη χρήση βίας για την κατάληψη της Ταϊβάν και προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε παρέμβαση της Ιαπωνίας θα θεωρηθεί ως πράξη επιθετικότητας στην οποία η Κίνα θα «αντιταχθεί αποφασιστικά».
Ποια είναι η ιστορία της Κίνας και της Ιαπωνίας σχετικά με την Ταϊβάν;
Η Ταϊβάν βρισκόταν υπό ιαπωνική αποικιακή κυριαρχία για περίπου 50 χρόνια, μέχρι που το Τόκιο αναγκάστηκε να παραιτηθεί από τον έλεγχο της τότε Δημοκρατίας της Κίνας, μετά την παράδοση του στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Εκείνη την εποχή, η κυβέρνηση της Δημοκρατίας της Κίνας βρισκόταν σε εμφύλιο πόλεμο με τις κομμουνιστικές δυνάμεις. Hττήθηκε στην ηπειρωτική χώρα και υποχώρησε στην Ταϊβάν ως Δημοκρατία της Κίνας (Ταϊβάν), ενώ οι κομμουνιστές ίδρυσαν τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας στην ηπειρωτική χώρα.
Σήμερα, το κυβερνών Κομμουνιστικό Κόμμα της ΛΔΚ ισχυρίζεται ότι η Ταϊβάν είναι επαρχία, παρά το γεγονός ότι ποτέ δεν την κυβέρνησε. Σε περίπτωση που η ΛΔΚ προσπαθήσει να προσαρτήσει την Ταϊβάν και οι ΗΠΑ υπερασπιστούν την Ταϊβάν, η σύγκρουση που θα προέκυπτε πιθανότατα θα προσέλκυε περιφερειακούς γείτονες όπως η Ιαπωνία, η οποία φιλοξενεί τεράστια στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ. Η Ιαπωνία επίσης δεν θέλει να δει έναν μη φιλικό γείτονα να αποκτά τον έλεγχο μέρους των Κουρίλων Νήσων, που βρίσκονται ανάμεσα στην Κίνα και τον Ειρηνικό Ωκεανό.
Υπάρχει κίνδυνος κλιμάκωσης των εντάσεων;
Υπάρχει. Ενώ μια στρατιωτική αντιπαράθεση είναι εξαιρετικά απίθανη, οι αναλυτές προειδοποιούν εδώ και καιρό ότι η αυξημένη δραστηριότητα σε αμφισβητούμενες περιοχές όπως τα νησιά Σενκάκου και η ζώνη αναγνώρισης αεράμυνας (Adiz) της Ταϊβάν αυξάνει τον κίνδυνο ατυχημάτων που θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε εχθροπραξίες.
Άμεσα, η διαμάχη είναι πιο πιθανό να έχει αντίκτυπο στις διμερείς οικονομικές και διπλωματικές σχέσεις μεταξύ των βασικών εμπορικών εταίρων. Οι προειδοποιήσεις του Πεκίνου προς τους ταξιδιώτες και τους φοιτητές να αποφεύγουν την Ιαπωνία οδήγησαν τις μετοχές του ιαπωνικού λιανικού εμπορίου και του τουρισμού να καταρρεύσουν κατακόρυφα στο άνοιγμα της Δευτέρας.
Από τον Μάιο του 2024, υπήρχαν περισσότεροι από 120.000 Κινέζοι φοιτητές στην Ιαπωνία και περισσότεροι από 6,7 εκατομμύρια Κινέζοι τουρίστες επισκέφθηκαν τη χώρα τους πρώτους οκτώ μήνες του τρέχοντος έτους. Ο Tακαχίντε Κιούτσι, εκτελεστικός οικονομολόγος στο Nomura Research Institute, εκτίμησε ότι η τελευταία ταξιδιωτική προειδοποίηση της ηπειρωτικής Κίνας θα μπορούσε να προκαλέσει οικονομική ζημία ύψους 14 δισ δολαρίων στην Ιαπωνία.
Η Τακαΐτσι δεν έχει υποχωρήσει, αλλά τα ιαπωνικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν τη Δευτέρα ότι ένας υψηλόβαθμος απεσταλμένος βρισκόταν καθ’ οδόν προς το Πεκίνο σε μια προσπάθεια να ηρεμήσει την κατάσταση.
newsbomb.gr
