Το ενδεχόμενο να ενισχυθεί το Πολεμικό Ναυτικό με δύο μεταχειρισμένα ναρκοθηρευτικά από την Ιταλία εξετάζει τώρα η Αθήνα, σε μια προσπάθεια να αυξήσει τις δυνατότητές της στον εντοπισμό και την εξουδετέρωση θαλάσσιων ναρκών. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα σημαντική κατηγορία πολεμικών πλοίων, καθώς έχει ως αποστολή να διατηρεί ασφαλείς τις θαλάσσιες περιοχές από εκρηκτικούς μηχανισμούς που μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές ζημιές ακόμη και σε πολύ μεγαλύτερα σκάφη.
Το θέμα τέθηκε μάλιστα και κατά τη συνάντηση που είχε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, με τον Ιταλό ομόλογό του, Γκουίντο Κροσέτο, στο περιθώριο της Συνόδου των υπουργών Άμυνας της Πρωτοβουλίας Αδριατικής και Ιονίου (ADRION), που πραγματοποιήθηκε προ ημερών στη Βενετία. Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του υπουργείου Εθνικής Άμυνας, οι δύο υπουργοί συζήτησαν τη δυνατότητα παραχώρησης στην Ελλάδα δύο μεταχειρισμένων ιταλικών ναρκοθηρευτικών, χωρίς ωστόσο να ανακοινωθούν περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τα συγκεκριμένα πλοία ή τους όρους μιας ενδεχόμενης συμφωνίας. Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία αρκετά ευρωπαϊκά πολεμικά ναυτικά ανανεώνουν τον στόλο τους, αποσύροντας παλαιότερα σκάφη και αντικαθιστώντας τα με νεότερα, που διαθέτουν αυτοματοποιημένα συστήματα και υποβρύχια μη επανδρωμένα οχήματα. Η Ελλάδα φαίνεται πως εξετάζει τη δυνατότητα να αξιοποιήσει αυτή τη διαδικασία, αποκτώντας πλοία που εξακολουθούν να έχουν επιχειρησιακή αξία, εφόσον βέβαια το κόστος συντήρησης και εκσυγχρονισμού τους κριθεί συμφέρον.
Ποια είναι τα δύο ιταλικά πλοία που ενδέχεται να έρθουν στην Ελλάδα
Το ιταλικό Πολεμικό Ναυτικό διαθέτει σήμερα εννέα ναρκοθηρευτικά, από τα οποία το ένα ανήκει στην κλάση «Lerici» και τα υπόλοιπα οκτώ στη νεότερη κλάση «Gaeta». Πρόκειται για πλοία που έχουν σχεδιαστεί ειδικά για επιχειρήσεις εντοπισμού, αναγνώρισης και εξουδετέρωσης ναρκών στον βυθό της θάλασσας. Οι πληροφορίες για τη σύνθεση του ιταλικού στόλου στρέφουν το ενδιαφέρον κυρίως σε δύο ναρκοθηρευτικά της κλάσης «Lerici». Το πρώτο είναι το «Milazzo», με αριθμό M-5552, το οποίο αποσύρθηκε από την ενεργό υπηρεσία τον Οκτώβριο του 2025, ύστερα από περίπου τέσσερις δεκαετίες δραστηριότητας. Το δεύτερο είναι το «Vieste», με αριθμό M-5553, το τελευταίο πλοίο της αρχικής σειράς «Lerici» που παραμένει σε υπηρεσία.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το 2015 είχαν αποσυρθεί δύο ακόμη ναρκοθηρευτικά της ίδιας κλάσης, τα «Lerici» και «Sapri». Με την αποχώρηση του «Milazzo» το 2025, από τα τέσσερα πλοία της αρχικής σειράς παρέμεινε ενεργό μόνο το «Vieste». Τα «Milazzo» και «Vieste» θεωρούνται, επομένως, πιθανοί υποψήφιοι για παραχώρηση στην Ελλάδα. Και τα δύο κατασκευάστηκαν από την ιταλική εταιρεία Intermarine και προέρχονται από τη δεκαετία του 1980. Η ηλικία τους πλησιάζει πλέον τα 41 χρόνια, γεγονός που σημαίνει ότι οποιαδήποτε απόφαση απόκτησής τους θα πρέπει να συνοδευτεί από λεπτομερή τεχνικό έλεγχο και αξιολόγηση των δυνατοτήτων τους.
Τι μπορούν να κάνουν τα ναρκοθηρευτικά
Τα πλοία της κλάσης «Lerici» έχουν μήκος περίπου 50 μέτρα, εκτόπισμα της τάξης των 600-650 τόνων και μέγιστη ταχύτητα περίπου 14 κόμβων, δηλαδή 26 χιλιομέτρων την ώρα. Η σχετικά περιορισμένη ταχύτητά τους εξηγείται από την ιδιαίτερη αποστολή τους, η οποία απαιτεί προσεκτικές κινήσεις, μεγάλη ακρίβεια και δυνατότητα παραμονής σε συγκεκριμένες θέσεις κατά τη διάρκεια των υποβρύχιων ερευνών. Ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά τους είναι ότι το κύτος τους έχει κατασκευαστεί από ενισχυμένο υαλονήμα, ένα ειδικό συνθετικό υλικό γνωστό και ως fiberglass. Με αυτόν τον τρόπο περιορίζεται το μαγνητικό ίχνος του πλοίου, μειώνοντας τον κίνδυνο ενεργοποίησης ναρκών που αντιδρούν στην παρουσία μεταλλικών σκαφών.
Ο εξοπλισμός τους περιλαμβάνει συστήματα σόναρ, τα οποία χρησιμοποιούν ηχητικά κύματα για να εντοπίζουν αντικείμενα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Διαθέτουν επίσης δυνατότητα χρησιμοποίησης τηλεκατευθυνόμενων υποβρύχιων οχημάτων, τα οποία μπορούν να πλησιάζουν ύποπτα αντικείμενα και να βοηθούν στην αναγνώριση ή την εξουδετέρωσή τους, περιορίζοντας την ανάγκη να εκτεθούν άμεσα σε κίνδυνο οι δύτες ή το πλήρωμα. Η διαφορά ενός ναρκοθηρευτικού από ένα συνηθισμένο πολεμικό πλοίο είναι πάντως ουσιαστική. Μια φρεγάτα μπορεί να διαθέτει πυραύλους, τορπίλες και προηγμένα ραντάρ, αλλά δεν έχει σχεδιαστεί για να ερευνά με ασφάλεια τον βυθό και να εξουδετερώνει θαλάσσιες νάρκες. Τα ναρκοθηρευτικά διαθέτουν τον κατάλληλο εξειδικευμένο εξοπλισμό για τέτοιες αποστολές.
Γιατί τα χρειάζεται η Ελλάδα
Για μια χώρα με χιλιάδες νησιά, πολυάριθμους λιμένες και εκτεταμένες θαλάσσιες συγκοινωνίες, η δυνατότητα αντιμετώπισης υποβρύχιων ναρκών αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Σε περίπτωση στρατιωτικής κρίσης, ακόμη και περιορισμένος αριθμός ναρκών σε ένα στενό πέρασμα ή στην είσοδο ενός λιμανιού θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα στη μετακίνηση πολεμικών και εμπορικών πλοίων. Οι θαλάσσιες νάρκες αποτελούν ένα σχετικά φθηνό όπλο με δυσανάλογα μεγάλες δυνατότητες πρόκλησης ζημιών. Μπορούν να τοποθετηθούν στον βυθό, να παραμένουν αγκυροβολημένες σε συγκεκριμένο βάθος ή να επιπλέουν, ενώ ορισμένοι τύποι ενεργοποιούνται από μεταβολές στο μαγνητικό πεδίο, τον ήχο ή την πίεση που προκαλεί η διέλευση ενός πλοίου.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία και η παρουσία ναρκών στη Μαύρη Θάλασσα έχουν αναδείξει ξανά τους κινδύνους για την εμπορική ναυτιλία και την ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών. Το ΝΑΤΟ διατηρεί μάλιστα δύο μόνιμες πολυεθνικές ναυτικές δυνάμεις αντιμετώπισης ναρκών, με τη δεύτερη να δραστηριοποιείται κυρίως στη Μεσόγειο. Στην περίπτωση της Ελλάδας λοιπόν, τα συγκεκριμένα πλοία μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον έλεγχο θαλάσσιων διαδρόμων, την προστασία προσβάσεων σε ναυστάθμους και λιμάνια, την υποστήριξη ναυτικών επιχειρήσεων και την έρευνα περιοχών στις οποίες υπάρχουν υπόνοιες παρουσίας εκρηκτικών μηχανισμών.
Σήμερα, στην επίσημη καταγραφή του ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού περιλαμβάνονται δύο ναρκοθηρευτικά: το «Ευνίκη» (M-61), αμερικανικής κλάσης «Osprey», που εντάχθηκε αρχικά σε υπηρεσία το 1994, και το «Ευρώπη» (M-62), βρετανικής κλάσης «Hunt», που τέθηκε αρχικά σε υπηρεσία το 1986. Και τα δύο αποκτήθηκαν μεταχειρισμένα, έχοντας προηγουμένως υπηρετήσει στο αμερικανικό και το βρετανικό Πολεμικό Ναυτικό αντίστοιχα. Η ενδεχόμενη παραχώρηση δύο επιπλέον ναρκοθηρευτικών θα μπορούσε, συνεπώς, να αυξήσει αισθητά τον αριθμό των διαθέσιμων μονάδων αυτής της κατηγορίας, υπό την προϋπόθεση ότι τα ιταλικά πλοία θα είναι σε κατάλληλη κατάσταση και θα μπορούν να ενταχθούν επιχειρησιακά στον ελληνικό στόλο.
Η Ιταλία κατασκευάζει ήδη τα ναρκοθηρευτικά της επόμενης γενιάς
Η πιθανότητα παραχώρησης παλαιότερων ναρκοθηρευτικών συνδέεται και με το εκτεταμένο πρόγραμμα ανανέωσης του ιταλικού στόλου. Η Ρώμη έχει αναθέσει στις εταιρείες Intermarine και Leonardo την κατασκευή πέντε νέων παράκτιων ναρκοθηρευτικών, διατηρώντας συμβατική δυνατότητα για ακόμη τρία. Το πρόγραμμα ξεκίνησε με σύμβαση το 2024 και βρίσκεται ήδη στη φάση της κατασκευής. Τον Σεπτέμβριο του 2025 άρχισε η κατασκευή του κύτους του πρώτου πλοίου, ενώ τον Ιούλιο του 2026 ξεκίνησαν αντίστοιχες εργασίες για το δεύτερο. Σύμφωνα με την τελευταία επίσημη ενημέρωση του ιταλικού Πολεμικού Ναυτικού, η παράδοση της πρώτης μονάδας προγραμματίζεται για το 2029.
Τα νέα ναρκοθηρευτικά θα είναι σημαντικά μεγαλύτερα, με μήκος περίπου 63 μέτρα και εκτόπισμα άνω των 1.300 τόνων. Θα διαθέτουν επίσης προηγμένα συστήματα αισθητήρων και δυνατότητα αξιοποίησης αυτόνομων και τηλεκατευθυνόμενων μέσων, ώστε μεγάλο μέρος των επικίνδυνων υποβρύχιων αποστολών να πραγματοποιείται χωρίς την άμεση παρουσία ανθρώπων κοντά στις νάρκες. Η τεχνολογική αυτή εξέλιξη εξηγεί γιατί το Πολεμικό Ναυτικό της γείτονος προχωρά σταδιακά στην αντικατάσταση των πλοίων προηγούμενων γενεών, στα οποία περιλαμβάνονται οι κλάσεις «Lerici» και «Gaeta». Για την ελληνική πλευρά, ωστόσο, το βασικό ζήτημα είναι κατά πόσον η απόκτηση πλοίων ηλικίας τεσσάρων δεκαετιών αποτελεί μια οικονομικά συμφέρουσα λύση. Πέρα από την κατάσταση του κύτους και των μηχανών, θα πρέπει να εξεταστούν η αξιοπιστία των ηλεκτρονικών συστημάτων, η διαθεσιμότητα ανταλλακτικών, η συντήρηση του εξοπλισμού ναρκοπολέμου και η δυνατότητα υποστήριξής τους για αρκετά ακόμη χρόνια.
Πηγή: newsbeast.gr
