Αντιμέτωποι με μια δυσάρεστη φορολογική έκπληξη μπορεί να βρεθούν όσοι έχουν στην κατοχή τους χρυσές λίρες Αγγλίας ή άλλα χρυσά νομίσματα και αποφασίσουν να τα πουλήσουν, προκειμένου να χρησιμοποιήσουν τα χρήματα για την αγορά ενός ακινήτου ή την κάλυψη άλλων τεκμηρίων. Η Εφορία μπορεί να αρνηθεί να αναγνωρίσει τα ποσά που εισπράχθηκαν, εάν ο κάτοχός τους δεν είναι σε θέση να αποδείξει πότε απέκτησε τα νομίσματα, με ποιον τρόπο περιήλθαν στην κατοχή του και ποιο ήταν το κόστος απόκτησής τους.
Μάλιστα, ακόμη και αν η πώληση έχει πραγματοποιηθεί μέσω της Τράπεζας της Ελλάδος, με όλα τα προβλεπόμενα παραστατικά, αυτό δεν εξασφαλίζει απαραίτητα ότι το τίμημα θα γίνει δεκτό από τις φορολογικές αρχές για την κάλυψη τεκμαρτών δαπανών. Η απόδειξη της συναλλαγής πιστοποιεί ότι ο ενδιαφερόμενος πούλησε τα νομίσματα και εισέπραξε ένα συγκεκριμένο χρηματικό ποσό. Δεν αποδεικνύει, όμως, αυτομάτως την προέλευσή τους, ούτε επιτρέπει πάντοτε τον υπολογισμό του κεφαλαίου που μπορεί να επικαλεστεί στη φορολογική του δήλωση.
Το ζήτημα αφορά χιλιάδες Έλληνες που διατηρούν χρυσές λίρες ως αποταμίευση, αλλά και εκείνους που τις έχουν αποκτήσει από τους γονείς ή τους παππούδες τους. Σε πολλές ελληνικές οικογένειες, άλλωστε, η αγορά χρυσών νομισμάτων αποτελούσε επί δεκαετίες έναν συνηθισμένο τρόπο διαφύλαξης χρημάτων, ενώ δεν ήταν σπάνιο να προσφέρονται λίρες ως δώρα σε παιδιά ή εγγόνια. Στις περιπτώσεις αυτές, είναι πολύ πιθανό να μην υπάρχουν πλέον οι αρχικές αποδείξεις αγοράς ή άλλα έγγραφα, ιδιαίτερα όταν έχουν μεσολαβήσει 30, 40 ή ακόμη περισσότερα χρόνια.
Τι προβλέπει η νομοθεσία και ποια χρήματα αναγνωρίζονται
Σύμφωνα με το άρθρο 34 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (Ν. 4172/2013), ένας φορολογούμενος μπορεί να επικαλεστεί έσοδα από την πώληση περιουσιακών στοιχείων, προκειμένου να δικαιολογήσει δαπάνες που υπάγονται στα φορολογικά τεκμήρια. Ωστόσο, για τον υπολογισμό του ποσού που αναγνωρίζεται, η νομοθεσία προβλέπει κατά κανόνα την αφαίρεση των χρημάτων που είχαν καταβληθεί για την αρχική απόκτηση του περιουσιακού στοιχείου.
Για παράδειγμα, εάν κάποιος είχε αγοράσει χρυσές λίρες έναντι 10.000 ευρώ και αργότερα τις πουλήσει για 18.000 ευρώ, το ποσό που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την κάλυψη τεκμηρίων δεν είναι κατ’ ανάγκην ολόκληρο το τίμημα της πώλησης. Εφόσον εφαρμόζεται ο κανόνας αφαίρεσης του κόστους απόκτησης και αυτό δεν έχει ήδη συνυπολογιστεί στο διαθέσιμο κεφάλαιο προηγούμενων ετών, το ποσό περιορίζεται στα 8.000 ευρώ.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και ο χρόνος κατά τον οποίο αποκτήθηκαν τα νομίσματα. Με βάση τις οδηγίες συμπλήρωσης της φορολογικής δήλωσης, για περιουσιακά στοιχεία που αποκτήθηκαν μετά την 1η Ιανουαρίου 1988 προβλέπεται, κατά κανόνα, η αφαίρεση της αρχικής δαπάνης από το τίμημα πώλησης, εκτός εάν αυτή έχει ήδη ληφθεί υπόψη κατά τον υπολογισμό της ανάλωσης κεφαλαίου. Επομένως, η ημερομηνία και ο τρόπος απόκτησης μπορούν να αποδειχθούν καθοριστικοί για τη φορολογική αντιμετώπιση των χρημάτων.
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι όποιος σχεδιάζει να ρευστοποιήσει χρυσές λίρες για να χρηματοδοτήσει την αγορά ενός σπιτιού ή κάποια άλλη μεγάλη δαπάνη θα πρέπει προηγουμένως να εξετάσει ποια δικαιολογητικά διαθέτει. Αποδείξεις αγοράς, έγγραφα κληρονομιάς ή δωρεάς, καθώς και άλλα πρόσφορα αποδεικτικά στοιχεία, μπορούν να έχουν ουσιαστική σημασία κατά τον φορολογικό έλεγχο. Η έλλειψή τους ενδέχεται να δημιουργήσει προβλήματα ακόμη και όταν δεν αμφισβητείται ότι τα χρήματα προέρχονται από πραγματική και νόμιμη συναλλαγή.
Πούλησε 50 χρυσές λίρες και βρέθηκε αντιμέτωπος με φόρο σχεδόν 9.000 ευρώ
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση φορολογουμένου από την Καλαμάτα, ο οποίος πούλησε 50 χρυσές λίρες Αγγλίας στην Τράπεζα της Ελλάδος, εισπράττοντας συνολικά 31.248,08 ευρώ. Παρότι είχε στα χέρια του το επίσημο παραστατικό της συναλλαγής, η Εφορία δεν δέχθηκε να συνυπολογίσει τα χρήματα για την κάλυψη των τεκμηρίων του, καθώς δεν υπήρχαν επαρκή στοιχεία για την απόκτηση των συγκεκριμένων νομισμάτων.
Ο φορολογούμενος είχε υποβάλει στις 15 Μαΐου 2026 τη δήλωσή του για το φορολογικό έτος 2025, αναγράφοντας δαπάνη 54.726,78 ευρώ για αγορά ακινήτου. Προκειμένου να τη δικαιολογήσει, επικαλέστηκε ανάλωση κεφαλαίου προηγούμενων ετών ύψους 50.000 ευρώ, στην οποία περιλαμβάνονταν και τα χρήματα από τη ρευστοποίηση των χρυσών λιρών.
Η ΔΟΥ Καλαμάτας, ωστόσο, δεν αποδέχθηκε το δηλωθέν ποσό των 50.000 ευρώ και προχώρησε στην εκκαθάριση της δήλωσης, από την οποία προέκυψε φόρος προς πληρωμή 8.986,98 ευρώ. Ο ενδιαφερόμενος προσέφυγε στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών της ΑΑΔΕ, επιμένοντας ότι είχε αποδείξει την προέλευση σημαντικού μέρους των χρημάτων που χρησιμοποίησε.
Οι λίρες που συγκέντρωνε από τη βρεφική του ηλικία
Στην προσφυγή του εξήγησε ότι οι χρυσές λίρες δεν είχαν αγοραστεί σε μία συγκεκριμένη χρονική στιγμή, αλλά είχαν συγκεντρωθεί σταδιακά, με ορισμένες να έχουν περιέλθει στην κατοχή του ήδη από τη βρεφική ηλικία, όπως ο ίδιος υποστήριξε. Ορισμένες προέρχονταν από μεμονωμένες αγορές, ενώ άλλες του είχαν δοθεί από συγγενικά πρόσωπα ως άτυπες δωρεές. Υποστήριξε, μάλιστα, ότι ήταν πρακτικά αδύνατο να προσκομίσει αποδείξεις για συναλλαγές που είχαν πραγματοποιηθεί πριν από πολλές δεκαετίες.
Οι εξηγήσεις του, ωστόσο, δεν κρίθηκαν επαρκείς. Με την απόφαση 3757 της 28ης Σεπτεμβρίου 2026, η Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών απέρριψε την προσφυγή, επισημαίνοντας ότι δεν είχαν προσκομιστεί τα απαραίτητα δικαιολογητικά ή άλλα κατάλληλα στοιχεία που να πιστοποιούν τον χρόνο, τον τρόπο και το κόστος απόκτησης των νομισμάτων. Η υπηρεσία αναγνώρισε ότι υπήρχε επίσημο έγγραφο της Τράπεζας της Ελλάδος, το οποίο επιβεβαίωνε την πώληση των 50 χρυσών λιρών στις 11 Απριλίου 2025. Το συγκεκριμένο παραστατικό, όμως, δεν θεωρήθηκε αρκετό για τη φορολογική αναγνώριση των εσόδων, με αποτέλεσμα να παραμείνει σε ισχύ το εκκαθαριστικό των 8.986,98 ευρώ.
Η υπόθεση αυτή αποτελεί ένα ιδιαίτερα χρήσιμο παράδειγμα για όσους έχουν φυλαγμένες χρυσές λίρες και σκέφτονται να τις αξιοποιήσουν οικονομικά. Η πώλησή τους μπορεί να πραγματοποιηθεί κανονικά, όμως η δυνατότητα να χρησιμοποιηθούν τα χρήματα για την κάλυψη τεκμηρίων εξαρτάται από τις προϋποθέσεις της φορολογικής νομοθεσίας και τα αποδεικτικά στοιχεία που διαθέτει ο κάτοχός τους. Για τον λόγο αυτό, πριν από μια σημαντική αγορά που πρόκειται να χρηματοδοτηθεί με έσοδα από χρυσά νομίσματα, είναι σκόπιμο να προηγείται έλεγχος των σχετικών δικαιολογητικών από λογιστή ή φοροτεχνικό.
