Η αναγνώριση των ψηφισμάτων του ΟΗΕ για την Κύπρο από τέσσερα τουρκογενή κράτη έχει σημαντικές διπλωματικές, πολιτικές και γεωπολιτικές συνέπειες, καθώς τα ψηφίσματα αυτά επιβεβαιώνουν ότι η Κυπριακή Δημοκρατία είναι η μόνη νόμιμη οντότητα στο νησί
Η εξέλιξη αυτή, αφήνει εκτεθειμένους όσους, εργολαβικά προσπαθούσαν να υποβαθμίσουν την πολιτική ισχύ της ΕΕ, παραβλέποντας την θετική επίδραση της, τόσο στο κυπριακό, όσο και σειρά άλλων θεμάτων, τα οποία η Κυπριακή Δημοκρατία δύσκολα θα μπορούσε να αντιμετωπίσει αν δεν ήταν κράτος- μέλος.
Η αναγνώριση των ψηφισμάτων του ΟΗΕ για την Κύπρο (ψηφίσματα 541 του 1983 και 550 του 1984) από τέσσερα τουρκογενή κράτη (Καζακστάν, Ουζμπεκιστάν, Κιργιστάν, Τουρκμενιστάν) έχει σημαντικές διπλωματικές, πολιτικές και γεωπολιτικές συνέπειες, καθώς τα ψηφίσματα αυτά, καλούν τα κράτη του ΟΗΕ να μην αναγνωρίσουν το ψευδοκράτος και επιβεβαιώνουν ότι η Κυπριακή Δημοκρατία είναι η μόνη νόμιμη οντότητα στο νησί.
Τέλος τα «δύο κράτη»
Σε μια κρίσιμη περίοδο – από τις πολλές που έχει διέλθει η Κύπρος – κράτη που η Άγκυρα θεωρεί φυσικούς σύμμαχους, τραβάνε το χαλί κάτω από τα πόδια του Ερντογάν και του Τατάρ, αποδυναμώνοντας την προσπάθεια τους να πείσουν πως θα πρέπει να εγκαταλειφθεί η συμφωνημένη βάση λύσης και να υιοθετηθεί η επιδίωξη διευθέτησης του κυπριακού, στη βάση αναγνώρισης δύο κρατών. Εκ των πραγμάτων η αναγνώριση των ψηφισμάτων του ΟΗΕ, ενισχύει τη διεθνή θέση της Λευκωσίας, υποστηρίζοντας τη λύση της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας (ΔΔΟ).
Η Τουρκία είναι το μόνο κράτος που αναγνωρίζει το ψευδοκράτος, και η απόφαση των τεσσάρων τουρκογενών κρατών, που είναι μέλη του Οργανισμού Τουρκικών Κρατών (OTS), να υποστηρίξουν τα ψηφίσματα του ΟΗΕ αποτελεί σημαντική ήττα για την τουρκική διπλωματία, η οποία ανέμενε κάποιου είδους αναγνώριση εκ μέρους τους, ώστε να προσδώσει «νομιμότητα» στο εγχείρημα του 1983 με την ανακήρυξη της «τδβκ» από τον Ντενκτάς.
Τα ψηφίσματα χαρακτηρίζουν την τουρκική παρουσία στη Βόρεια Κύπρο ως κατοχή, και η αναγνώρισή τους από αυτά τα κράτη αποδυναμώνει και ακυρώνει το τουρκικό αφήγημα για «δύο κράτη» στην Κύπρο.
Η ισχύς της ΕΕ
Η απόφαση των τεσσάρων κρατών συνδέεται με τη Σύνοδο ΕΕ-Κεντρικής Ασίας αυτό τον μήνα, όπου η ΕΕ διαμήνυσε πως είναι έτοιμη να προσφέρει επενδύσεις ύψους €12 δισ. στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας Global Gateway για την ανάπτυξη τεσσάρων βασικών τομέων:
1. Κονδύλι €3 δις. για μεταφορές, ώστε να μειωθεί ο χρόνος μεταφοράς αγαθών μεταξύ Ευρώπης και Ασίας σε δύο εβδομάδες ή και λιγότερο, παρακάμπτοντας τις οδούς που διέρχονται από τη Ρωσία.
2. Κονδύλι €2,5 δισ. για την εξόρυξη και επεξεργασία σπάνιων γαιών, όπως μαγγάνιο, λίθιο και γραφίτη, με δέσμευση ενίσχυσης της τοπικής βιομηχανίας των τεσσάρων κρατών.
3. Κονδύλι €6,4 δις. για προώθηση χρήσης πράσινης ενέργειας και αντιμετώπισης κλιματικής αλλαγής.
4. Κονδύλι €100 εκ. για εφαρμογή δορυφορικού διαδικτύου, ώστε να ενισχυθεί η συνδεσιμότητα σε απομακρυσμένες περιοχές.
Πέραν αυτών η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Αναπτύξεως σχεδιάζει επιπλέον έργα €7 με 8 δισ. σε κρίσιμα ορυκτά και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έως το 2027. Επίσης η ΕΕ σε αντίθεση με άλλες δυνάμεις όπως η Κίνα και η Ρωσία προωθεί την ανάπτυξη τοπικών βιομηχανιών αντί της απλής εξόρυξης πόρων, δημιουργώντας θέσεις εργασίας και συνεπώς προστιθέμενη αξία.
Ωστόσο, με την αναγνώριση των ψηφισμάτων για την Κύπρο, από τα τέσσερα κράτη, ενισχύεται ταυτόχρονα και η πεποίθηση πως το Διεθνές Δίκαιο μπορεί να υπερισχύσει, όταν τα κράτη είναι ελεύθερα να επιλέξουν τις διεθνείς τους σχέσεις στην βάση των καλώς νοούμενων συμφερόντων τους. Η αναγνώριση υπογραμμίζει τη δέσμευση της ΕΕ και των κρατών αυτών στον Χάρτη του ΟΗΕ, που προάγει την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα.
Το φυσάνε και δεν κρυώνει
Και ενώ ο Ερντογάν δεν έχανε ευκαιρία να τονίζει τον ηγετικό ρόλο του ίδιου και της Τουρκίας στην Κεντρική Ασία, ήρθαν τέσσερα τουρκογενή κράτη να του χαλάσουν «τη σούπα». Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η κίνηση του Καζακστάν, του Ουζμπεκιστάν, του Κιργιστάν και του Τουρκμενιστάν, αφήνουν εκτεθειμένο και τον πρωθυπουργό της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν, που συμμετέχει ως παρατηρητής στον Οργανισμό τουρκογενών κρατών, όχι τόσο για να στηρίξει τη Τουρκία, αλλά για να εκπροσωπήσει τα συμφέροντα της Ρωσίας, η οποία θεωρεί ότι έχει δικαίωμα ελέγχου τους, αφού πρόκειται για πρώην σοβιετικές δημοκρατίες που για δεκαετίες βρισκόντουσαν υπό τον πλήρη έλεγχο της Μόσχας.
Η απόφαση έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στην Τουρκία και το ψευδοκράτος, με την εφημερίδα «Τζουμχουριέτ» να χαρακτηρίζει την κίνηση ως «πώληση της τδβκ» έναντι ευρωπαϊκών κονδυλίων, υπονοώντας ότι τα κράτη «εξαγοράστηκαν» από την ΕΕ.
Η Τουρκία θεωρεί την απόφαση ως προδοσία από σύμμαχους εντός του Οργανισμού Τουρκικών Κρατών, αποδυναμώνοντας την περιφερειακή της επιρροή, σε μια περίοδο που βρίσκεται πιεσμένη με ανοικτά μέτωπα στην ανατολική Μεσόγειο, έχοντας απέναντι της την Ελλάδα και το Ισραήλ.
Την ίδια ώρα η στάση των τεσσάρων κρατών ενισχύει τη θέση της Κυπριακής Δημοκρατίας, καθώς αποδυναμώνει το τουρκικό αίτημα για λύση «δύο κρατών» και υποστηρίζει το συμφωνημένο πλαίσιο για λύση διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας.
Πάντως δεν αποκλείεται, να δούμε σκλήρυνση της τουρκικής στάσης, καθώς η Άγκυρα βλέπει προσπάθειες ετών να πέφτουν στο κενό και αντί να χαλαρώνει η λεγόμενη «απομόνωση» των Τουρκοκυπρίων, αυτή να ενισχύεται ακόμα και από φιλικά κράτη.
Η εξέλιξη με τα τέσσερα τουρκογενή κράτη, αποτελεί αδιαμφισβήτητη επιτυχία και για την κυπριακή διπλωματία, καθώς υπήρξε έντονο παρασκήνιο με επαφές τόσο του Προέδρου Χριστοδουλίδη, όσο και του Υπουργού Εξωτερικών Κωνσταντίνου Κόμπου. Στις επαφές αυτές συνδέθηκαν τα συμφέροντα της Κύπρου με τα ευρύτερα συμφέροντα της ΕΕ και το αποτέλεσμα, απέβη θετικό για όλους.
