Η ατμοσφαιρική ρύπανση φαίνεται πως μπορεί να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν τα γονίδια του σπέρματος, σύμφωνα με μία από τις μεγαλύτερες μελέτες γονιμότητας που έχουν πραγματοποιηθεί για το συγκεκριμένο ζήτημα.
Άνδρες που εκτέθηκαν σε κοινούς ατμοσφαιρικούς ρύπους κατά την περίοδο ανάπτυξης του σπέρματος εμφάνισαν αλλαγές στο DNA, που επηρέαζαν το αν ορισμένα γονίδια «ενεργοποιούνταν» ή «απενεργοποιούνταν». Τα ευρήματα αυτά ενισχύουν τις ανησυχίες ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση μπορεί τελικά να βλάπτει την ανδρική γονιμότητα.
Τα αποτελέσματα παρουσιάστηκαν στο ετήσιο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Ανθρώπινης Αναπαραγωγής και Εμβρυολογίας, στο Λονδίνο. Σύμφωνα με τη μελέτη, ορισμένοι κοινοί ατμοσφαιρικοί ρύποι, όπως το όζον και το διοξείδιο του αζώτου, συνδέθηκαν πιο έντονα με τις λεγόμενες επιγενετικές αλλαγές.
Πώς έγινε η μελέτη
Η μελέτη, με επικεφαλής την δρ Κάρι Νόμπλς, επιδημιολόγος στο Πανεπιστήμιο της Μασαχουσέτης Άμχερστ, παρακολούθησε περισσότερους από 2.000 άνδρες στο Σολτ Λέικ Σίτι, στη Γιούτα, από το 2013 έως το 2017. Οι συμμετέχοντες έδωσαν δείγματα σπέρματος όταν εντάχθηκαν στη μελέτη και ξανά έπειτα από δύο, τέσσερις και έξι μήνες.
Οι ερευνητές υπολόγισαν την έκθεση κάθε συμμετέχοντα σε εξωτερικούς ατμοσφαιρικούς ρύπους, όπως το όζον, το διοξείδιο του αζώτου, το διοξείδιο του θείου και τα λεπτά αιωρούμενα σωματίδια, κατά τους τρεις μήνες πριν από τη συλλογή κάθε δείγματος. Το διάστημα αυτό αντιστοιχεί στην περίοδο παραγωγής του σπέρματος.
Τι έδειξε η νέα έρευνα για το σπέρμα
Τα επιστημονικά δεδομένα που συγκεντρώνονται τα τελευταία χρόνια δείχνουν ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση θα μπορούσε να μειώνει την ανδρική γονιμότητα. Ωστόσο, οι βιολογικοί μηχανισμοί πίσω από αυτή τη σύνδεση δεν ήταν μέχρι σήμερα σαφείς.
Η νέα μελέτη στρέφει την προσοχή στη μεθυλίωση του DNA ως μία πιθανή εξήγηση. Πρόκειται για μια επιγενετική διαδικασία που ρυθμίζει το αν τα γονίδια ενεργοποιούνται ή απενεργοποιούνται, χωρίς να αλλάζει ο ίδιος ο γενετικός κώδικας.
Οι επιστήμονες, αναλύοντας τη μεθυλίωση του DNA στο σπέρμα 1.220 ανδρών που έδωσαν δείγμα κατά την παρακολούθηση των έξι μηνών, εντόπισαν συνολικά 39 αλλαγές που συνδέονταν με μείγματα ατμοσφαιρικών ρύπων, με το όζον και το διοξείδιο του αζώτου να φαίνεται ότι ασκούν ισχυρή επίδραση.
Αξίζει μάλιστα να σημειωθεί πως παρότι οι περισσότερες επιγενετικές αλλαγές λόγω μεθυλίωσης διαγράφονται στα πρώτα στάδια ανάπτυξης του εμβρύου, υπάρχουν ορισμένα γονίδια που «αποτυπώνονται» με τις αλλαγές, κάτι που σημαίνει ότι ενδέχεται να έχουν τη δυνατότητα να επηρεάζουν την ανάπτυξή του και ό,τι ακολουθεί μετά από αυτήν.
Για παράδειγμα ένα από τα γονίδια που εντοπίστηκαν, το GNAS, έχει στο παρελθόν συνδεθεί με χειρότερη ποιότητα σπέρματος και με την ανάπτυξη του εμβρύου.
«Οι αλλαγές μπορούν να επηρεάσουν τη γονιμότητα»
Η Νόμπλς δήλωσε: «Οι αλλαγές στην έκφραση των γονιδίων έχουν τη δυνατότητα να επηρεάσουν τη γονιμότητα των ανδρών, γι’ αυτό και αυτός ο τομέας έρευνας είναι σημαντικός. Χρειάζεται μελλοντική έρευνα για να γίνει άμεση σύνδεση ανάμεσα στις αλλαγές στη μεθυλίωση του DNA του σπέρματος που σχετίζονται με την ατμοσφαιρική ρύπανση και τη γονιμότητα».
Ο καθηγητής Άλαν Πέισι, καθηγητής ανδρολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ, ο οποίος δεν συμμετείχε στην έρευνα, επισήμανε στον Guardian ότι η μελέτη έδειξε μια μετρήσιμη επίδραση. Από την πλευρά του, ο Ρίτσαρντ Λία, καθηγητής αναπαραγωγικής βιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Νότιγχαμ, δήλωσε στο ίδιο μέσο: «Πρόκειται για μια σημαντική έρευνα, η οποία προστίθεται σε ένα αυξανόμενο σύνολο στοιχείων που δείχνουν ότι η ποιότητα του σπέρματος επηρεάζεται αρνητικά από τους ατμοσφαιρικούς ρύπους».
