«Με τρυπούσαν και έβγαινε ωχρό υγρό»: Εκκαθαριστής στο Τσερνόμπιλ μιλά για τις μόνιμες επιπτώσεις στην υγεία του 40 χρόνια μετά

Σαράντα χρόνια μετά το πυρηνικό δυστύχημα στο Τσερνόμπιλ, ο Πέτρο Χούριν, ένας από τους ανθρώπους που βρέθηκαν στο σημείο της καταστροφής, περιγράφει πως η υγεία του δεν επανήλθε ποτέ πλήρως, καθώς συμμετείχε στις εργασίες αποκατάστασης μετά την έκρηξη στον αντιδραστήρα 4, στις 26 Απριλίου 1986.

Ήταν ένας από τις εκατοντάδες χιλιάδες «εκκαθαριστές» που επιστρατεύθηκαν για να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες της έκρηξης στον αντιδραστήρα 4 του πυρηνικού σταθμού του Τσερνόμπιλ, στην Ουκρανία. Η καταστροφή απελευθέρωσε σύννεφα ραδιενεργού υλικού που εξαπλώθηκαν σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης.

Τριάντα ένας εργαζόμενοι του σταθμού και πυροσβέστες πέθαναν άμεσα από της επιπτώσεις της ακτινοβολίας. Χιλιάδες ακόμη έχασαν τη ζωή τους τα επόμενα χρόνια από ασθένειες που συνδέονται με τη ραδιενέργεια, όπως ο καρκίνος, αν και ο συνολικός αριθμός θυμάτων και οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην υγεία παραμένουν αντικείμενο έντονης συζήτησης.

Την περίοδο εκείνη, ο Χούριν εργαζόταν σε εταιρεία που παρείχε εκσκαφείς και μηχανήματα έργων, η οποία τον έστειλε στη ζώνη αποκλεισμού του Τσερνόμπιλ τον Ιούνιο του 1986. Από τα 40 άτομα που στάλθηκαν από την εταιρεία του, μόνο πέντε βρίσκονται σήμερα εν ζωή, όπως αναφέρει ο ίδιος.

«Κανένας από τους ανθρώπους του Τσερνόμπιλ δεν είναι σε καλή υγεία», δήλωσε ο 76χρονος στο Reuters.

Οι σοβιετικές αρχές επιχείρησαν να αποκρύψουν την έκταση της καταστροφής, αρνούμενες ακόμη και να ακυρώσουν την παρέλαση της Πρωτομαγιάς στο Κίεβο, περίπου 100 χιλιόμετρα νότια. Η σημερινή κυβέρνηση της Ουκρανίας έχει επανειλημμένα επικρίνει τον τρόπο διαχείρισης του ατυχήματος από τις σοβιετικές αρχές, καθώς και τις προσπάθειες συγκάλυψης.

Ο Χούριν σημείωσε ότι ορισμένοι συνάδελφοί του εξασφάλισαν ιατρικά πιστοποιητικά για να αποφύγουν την αποστολή στο Τσερνόμπιλ, ωστόσο ο ίδιος δήλωσε πρόθυμος να βοηθήσει. «Κατάλαβα ότι, όσο μικρή κι αν ήταν η συμβολή μου, έκανα το καθήκον μου για να βοηθήσω να τιθασευτεί αυτό το ατομικό θηρίο», είπε.

Κατά τη διάρκεια 12ωρων βαρδιών, ο Χούριν χειριζόταν εκσκαφέα φορτώνοντας ξηρό σκυρόδεμα αναμεμειγμένο με μόλυβδο – το οποίο μεταφερόταν στο σημείο μέσω ποταμόπλοιων – σε φορτηγά με προορισμό τον αντιδραστήρα, όπου χρησιμοποιήθηκε για την κατασκευή της τεράστιας σαρκοφάγου που περιόρισε τη ραδιενέργεια.

«Η σκόνη ήταν τρομερή», θυμάται ο Χούριν. «Δούλευες μισή ώρα με αναπνευστήρα και στο τέλος είχε γίνει καφέ σαν κρεμμύδι».

Πονοκέφαλοι, πόνος στο στήθος και αιμορραγία

Ύστερα από τέσσερις ημέρες, άρχισε να εμφανίζει σοβαρά συμπτώματα, όπως πονοκεφάλους, πόνο στο στήθος, αιμορραγία και μεταλλική γεύση στον λαιμό. Οι γιατροί τον υπέβαλαν σε θεραπεία, ωστόσο μετά από μία ακόμη βάρδια δυσκολευόταν να περπατήσει και φοβόταν ότι του απέμεναν «μία ή δύο ημέρες ζωής».

«Με μετέφεραν στο νοσοκομείο και οι γιατροί έκαναν πρώτα εξέταση αίματος», ανέφερε. «Τρύπησαν όλα μου τα δάχτυλα και έβγαινε ένα ωχρό υγρό, αλλά όχι αίμα».

Οι Σοβιετικοί γιατροί αρνήθηκαν να διαγνώσουν ασθένεια από ακτινοβολία, κάτι που, όπως υποστηρίζει, δεν επιτρεπόταν εκείνη την περίοδο. Αντί γι’ αυτό, του ανακοινώθηκε ότι έπασχε από φυτοαγγειακή δυστονία, μια νευρολογική διαταραχή που συχνά συνδέεται με το στρες.

Πριν από την καταστροφή, ο Χούριν δεν είχε πάρει ποτέ αναρρωτική άδεια. Στη συνέχεια, όμως, πέρασε περίπου επτά μήνες μετακινούμενος από νοσοκομείο σε νοσοκομείο για θεραπεία, συμπεριλαμβανομένης μετάγγισης αίματος.

Σήμερα αναφέρει ότι έχει διαγνωστεί με αναιμία – πάθηση που συχνά συνδέεται με την έκθεση σε ακτινοβολία – στηθάγχη, παγκρεατίτιδα και σειρά άλλων προβλημάτων υγείας.

Παρά τα προβλήματα, ο Χούριν έχει ζήσει περισσότερο από τον μέσο άνδρα της χώρας του. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το προσδόκιμο ζωής για τους άνδρες στην Ουκρανία ήταν 66 έτη το 2021, έχοντας μειωθεί κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID.

Συνταξιούχος πλέον, ζει με τη σύζυγό του Όλχα στην περιφέρεια Τσερκάσι, στην κεντρική Ουκρανία. Παρά τα προβλήματα υγείας, συνεχίζει να παίζει μπαγιάν – ένα είδος ακορντεόν – και να γράφει τραγούδια και ποιήματα.

Ο ίδιος δηλώνει ότι αγωνίζεται για να αποκτήσει ειδική αναπηρική σύνταξη που προβλέπεται για τους «εκκαθαριστές» της πυρηνικής καταστροφής.

Μια δεύτερη τραγωδία – η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022 – έχει πλέον κυριαρχήσει στη ζωή του. Ο ίδιος και η σύζυγός του επισκέπτονται συχνά μνημείο στο κοντινό Χολοντνί Γιαρ, αφιερωμένο στον εγγονό τους, Αντρίι Βορομπκάλο, Ουκρανό στρατιώτη που σκοτώθηκε πριν από τρία χρόνια στον πόλεμο, σε ηλικία 26 ετών.

Αφού η κόρη τους είχε φύγει για εργασία στην Ευρώπη, ο Χούριν και η σύζυγός του ανέλαβαν την ανατροφή του Αντρίι από την ηλικία των τεσσάρων ετών. Όταν η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία το 2022, ο Αντρίι εγκατέλειψε τη δουλειά του στην Ελλάδα για να επιστρέψει στην πατρίδα του.

«Άφησε τα πάντα πίσω του και ήρθε να υπερασπιστεί την Ουκρανία», δήλωσε ο Χούριν στο Reuters, μπροστά από την αναμνηστική στήλη που είναι αφιερωμένη στον εγγονό του. «Σκεφτόμαστε τον Αντρίι συνεχώς».