Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τον πληθωρισμό τον Απρίλιο που έφτασε στο 5,4% ήταν λίγο- πολύ αναμενόμενα, αλλά παραμένουν σοκαριστικά, ειδικά αν δει κανείς τις αυξήσεις σε βασικά αγαθά, όπως το πετρέλαιο, το κρέας, αλλά και τη στέγη.
Η φράση «Είναι ο πληθωρισμός, ηλίθιε! » δεν είναι φυσικά μια διαπίστωση για την «ευφυία» ενός οικονομικού δείκτη. Είναι παράφραση του «Είναι η οικονομία, ηλίθιε» («It’s the economy, stupid») που χρησιμοποιήθηκε στην προεκλογική εκστρατεία του Μπιλ Κλίντον το 1992, θέλοντας να δώσει έμφαση στο ότι αυτός ο δείκτης επηρεάζει τα πάντα, ενίοτε είναι επίμονος και καταστροφικός και αποτελεί το κύριο μέτρο με το οποίο ψηφίζουν οι πολίτες.
Το κυρίαρχο «πορτοφόλι»
Αυτή η διαπίστωση είναι ακριβής. Όποιο άλλο μεγάλο θέμα και αν υπάρχει στην επικαιρότητα, θεσμικό ή μη, υπολείπεται σε σημαντικότητα σε σχέση με το «πορτοφόλι».
Ο πρωθυπουργός δηλώνει σε όλους τους τόνους ότι κατανοεί πως το κυρίαρχο ζήτημα είναι η ακρίβεια και υποστηρίζει, κάνοντάς το κεντρική πολιτική επιλογή, το ότι αυτό το φαινόμενο αντιμετωπίζεται κυρίως μέσω της μείωσης των φόρων, που αυξάνουν το εισόδημα. Παράλληλα ανακοινώθηκαν και δόθηκαν επιδόματα, όπως το fuel pass, λόγω της αλματώδους αύξησης των καυσίμων, μετά τον πόλεμο στο Ιράν.
Είναι αρκετά αυτά για να αντιμετωπίσουν την επίθεση του πληθωρισμού στα εισοδήματα; Η απάντηση είναι «όχι» και αυτό φαίνεται ότι το αποδέχονται και οι κυβερνητικοί, υπενθυμίζοντας παράλληλα ότι πρόκειται για ένα φαινόμενο παγκόσμιο και πως οι αυξήσεις σε βασικά αγαθά δεν οφείλονται σε κάποια ελληνική παθογένεια, αλλά σε εξωγενείς παράγοντες.
Μια επίμονη και πολύχρονη δοκιμασία
Όπως ειπώθηκε και με την ενεργειακή κρίση που ήρθε με την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία μια ελληνική κυβέρνηση δεν θα μπορούσε να ανατρέψει τα ίδια τα γεγονότα και πως η ακρίβεια που τροφοδοτείται από την αύξηση ενέργειας και καυσίμων είναι παγκόσμια.
Αυτή η διαπίστωση ενώ είναι προφανώς αληθής, από μόνη της δεν μπορεί να δώσει ικανοποιητικές απαντήσεις σε έναν πολίτη που βλέπει το εισόδημά του να συρωκνώνεται. Και ειδικά ενός πολίτης μίας χώρας που εδώ και 16 χρόνια βρίσκεται υπό μία συνεχή δοκιμασία, έχοντας περάσει τρία μνημόνια, με ασφυκτικές περιοριστικές πολιτικές που ακολουθήθηκαν από όλες τις κρίσεις που δοκίμασε ο πλανήτης. Οι αντοχές είναι περιορισμένες και αυτό δεν χρειάζεται κανείς να χρειαστεί επιχειρήματα για να το διατυπώσει.
Αύξηση των επιτοκίων ή «πώς να κυνηγήσετε την ουρά σας»
Η συνεχής άνοδος του πληθωρισμού από την άλλη μπορεί να σημάνει το τέλος της μείωσης ή έστω της σταθερότητας των επιτοκίων. Ίσως σύντομα να δούμε την Ευρωπαϊκή Κεντρικη Τράπεζα να αυξάνει τα επιτόκια, ενέργεια που ορισμένοι αναλυτές θεωρούν πλέον μονόδρομο.
Τι μπορεί να προκαλέσει όμως ένας νέος κύκλος αύξησης των επιτοκίων για τις κοινωνίες; Το αποτέλεσμα μιας τέτοιας κίνησης θα είναι αμφίβολο καθώς δεν καλούνται να λύσουν κάτι που δεν υπακούει απλώς στο νόμο της προσφοράς και της ζήτησης. Γιατί ουσιαστικά θα μειωθεί το χρήμα, θα γίνει ακριβότερο, θα περιοριστεί η ζήτηση και ενδεχομένως οι τιμές να αρχίσουν να πέφτουν με αργούς ρυθμούς, πλην όμως πίσω τους θα αφήνουν περισσότερους φτωχούς.
Ο κίνδυνος μια νέας φτώχειας
Ο πληθωρισμός δεν είναι απλώς μία οικονομική παράμετρος, δεν είναι ένα τεχνικό στοιχείο, όπως το ύψος του χρέους ή των επιτοκίων, αν και αυτά έχουν αποτύπωμα στην οικονομική κατάσταση του πληθυσμού
Αφορά στην καθημερινότητα, βρίσκεται μπροστά σε κάθε πολίτη, κάθε μέρα, σχεδόν σε κάθε ανάγκη που πρέπει να καλύψει. Όταν τα ενοίκια σε πολλές γειτονιές της Αθήνας έχουν διπλασιαστεί μέσα στην τελευταία πενταετία, όταν η αύξηση στα καύσιμα- μόνο για φέτος- αγγίζει ή και ξεπερνά το 50%, όταν η τιμή του βοδινού κρέατος έχει σχεδόν διπλασιαστεί, με συνεχείς αυξήσεις την τελευταία διετία, όταν βασικά αγαθά κινδυνεύουν να γίνουν είδος πολυτελείας δεν μιλάμε πλέον για ένα πρόσκαιρο φαινόμενο. Μιλάμε για ένα φαινόμενο που μπορεί να οδηγήσει εκ νέου πολλούς ανθρώπους στη φτωχοποίηση και να πλήξει την κοινωνική συνοχή.
Η κυβέρνηση και τα κόμματα γνωρίζουν όλες αυτές τις επιπτώσεις του επίμονου πληθωρισμού απειλεί την κοινωνία και συχνά αντιπαρατίθενται ως προς τα εργαλεία για τη λύση του με επίκεντρο κυρίως τους έμμεσους φόρους.
Οι έμμεσοι φόροι παραμένουν αμετάβλητοι, καθώς αποτελεί κεντρική πολιτική επιλογή να εισπράττει το κράτος τα επιπλέον έσοδα από τις αυξημένες τιμές και να τα αναδιανέμει με κοινωνικοοικονομικά κριτήρια. Το ερώτημα είναι αν αυτές οι ενισχύσεις φτάνουν και η απάντηση είναι προφανώς «όχι». Η αντιπολίτευση το επισημαίνει και δικαίως αλλά μοιάζει ορισμένες φορές να παρουσιάζεται ως η μόνη οδός, όταν είναι βέβαιο ότι απαιτείται ένα πλέγμα μέτρων για να στηριχθεί η κοινωνία.
Όλοι πάντως γνωρίζουν ότι ο επίμονος πληθωρισμός και η αντιμετώπισή του θα είναι το κύριο μέτρο που θα κρίνει τις εκλογές του 2027.
Και αν το ευφυολόγημα ότι «είναι ο πληθωρισμός, ηλίθιε!» ήταν ένα τρικ σε μια προεκλογική εκστρατεία η έκρηξη των τιμών απαιτεί έξυπνες και άμεσες λύσεις, χωρίς τρικ, αλλά με ουσιαστικό κοινωνικό αποτύπωμα. Πώς θα γίνει αυτό; Αυτό καλούνται συνήθως να το απαντήσουν όσοι έχουν την εξουσία στα χέρια τους και όσοι φιλοδοξούν να την πάρουν.
