Πόσο επιβλαβή είναι για τους μύες τα νεότερα φάρμακα για το αδυνάτισμα; Η ερώτηση αυτή έχει προκαλέσει αντιπαραθέσεις και ανησυχία σε ορισμένους επιστήμονες, γιατρούς και στο ευρύ κοινό.
Διάφορες μεγάλες μελέτες των τελευταίων ετών είχαν υποδείξει ότι άτομα που παίρνουν φάρμακα GLP-1, όπως το Wegovy (σεμαγλουτίδη) και το Mounjaro (τιρζεπατίδη), χάνουν σημαντικό ποσοστό μυϊκής μάζας, ενώ ταυτόχρονα μειώνουν και το σωματικό τους λίπος.
Σε ορισμένες από αυτές τις μελέτες, σχεδόν το 40% της απώλειας βάρους από άτομα που λάμβαναν GLP-1 φάρμακα φαινόταν να προέρχεται από τους μύες, ένα ποσοστό πολύ υψηλότερο από αυτό που θεωρείται φυσιολογικό για άτομα που χάνουν βάρος μέσω δίαιτας ή άλλων αλλαγών στον τρόπο ζωής.
Οι ερευνητές αναρωτήθηκαν αν τα φάρμακα GLP-1 ενδέχεται να στοχεύουν στους μύες, προκαλώντας τη συρρίκνωσή τους κατά τη διάρκεια της απώλειας βάρους, γεγονός που θα μπορούσε να συμβάλει στην αδυναμία και τη σαρκοπενία, μια σοβαρή μείωση της μυϊκής μάζας και δύναμης.
Οι ανησυχίες αυτές καθιστούν τα ευρήματα μιας νέας, πολύπλοκης μελέτης για την απώλεια βάρους, που δημοσιεύθηκε τον Μάρτιο στο επιστημονικό περιοδικό Cell Reports Medicine, ιδιαίτερα ενδιαφέροντα.
Οι συγγραφείς της μελέτης εξέτασαν πιο προσεκτικά από πολλές προηγούμενες έρευνες τις αλλαγές στη σύνθεση του σώματος σε πειραματόζωα που έλαβαν διάφορους τύπους και δόσεις GLP-1, καθώς και τις επιδράσεις των φαρμάκων στη δύναμη και τη σωματική λειτουργικότητα, τόσο σε πειραματόζωα όσο και σε ανθρώπους.
«Θέλαμε πραγματικά να κατανοήσουμε τι συμβαίνει στο επίπεδο της μυϊκής μάζας», δήλωσε ο Henning Tim Langer, επικεφαλής ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Ιατρικής Charité στο Βερολίνο, που μελετά την αποδυνάμωση των μυών και τη γήρανση. «Υπάρχει πραγματική αλλαγή στη μυϊκή μάζα και τι συμβαίνει μέσα στους μύες;»
Πώς επηρεάζουν τα φάρμακα GLP-1 τους μύες;
Τα φάρμακα GLP-1, όπως το Ozempic, μιμούνται τη δράση ενός φυσικού ορμονικού μορίου, του γλυκαγόνης-όμοιου πεπτιδίου 1 (GLP-1), το οποίο ρυθμίζει τα επίπεδα σακχάρου και την πείνα στο σώμα.
Τα νεότερα και πιο ισχυρά φάρμακα, όπως το Mounjaro, στοχεύουν σε επιπλέον παρόμοιες ορμόνες, ενώ άλλα φάρμακα που μιμούνται έως και πέντε διαφορετικούς μηχανισμούς απώλειας βάρους βρίσκονται σε διάφορα στάδια δοκιμών.
Η εισαγωγή αυτών των νεότερων φαρμάκων ώθησε τον Langer και τους συνεργάτες του να εκπονήσουν την εν λόγω μελέτη, καθώς οι νέες αυτές φόρμουλες φαίνεται να είναι πολύ πιο ισχυρές, καθιστώντας τη μελέτη των επιδράσεών τους στα διάφορα σωματικά όργανα επιτακτική.
Πόσο μυϊκή μάζα χάνουν τα πειραματόζωα;
Οι ερευνητές συγκέντρωσαν μια ομάδα υπέρβαρων πειραματόζωων, μέτρησαν προσεκτικά τη σύνθεση του σώματός τους και τους χορήγησαν διαφορετικές δόσεις και τύπους GLP-1.
Όπως αναμενόταν, τα ζώα έχασαν σημαντικό βάρος, το οποίο προήλθε κυρίως από το σωματικό λίπος, ενώ κάποιο ποσοστό προήλθε από τους μύες.
Η απώλεια μυϊκής μάζας αντιστοιχούσε σε μόλις 25% του συνολικού βάρους, λιγότερο από το 40% που παρατηρήθηκε σε κάποιες προηγούμενες μελέτες με φάρμακα GLP-1.
Η κύρια αιτία αυτής της διαφοράς, σύμφωνα με τους ερευνητές, ήταν το ήπαρ. Πολλές παλαιότερες μελέτες με GLP-1 είχαν παρακολουθήσει τις αλλαγές στη σύνθεση του σώματος μέσω σαρώσεων που διαχωρίζουν το λίπος από την άλιπη μάζα, ερμηνεύοντας την απώλεια της άλιπης μάζας ως κυρίως απώλεια μυϊκής μάζας.
Ωστόσο, η άλιπη μάζα περιλαμβάνει και τα όργανα, και οι ερευνητές της νέας μελέτης, χρησιμοποιώντας πιο άμεσες μεθόδους μέτρησης της αλλαγής στους ιστούς, διαπίστωσαν ότι μερικά όργανα μειώθηκαν σε μέγεθος κατά τη διάρκεια της απώλειας βάρους λόγω GLP-1, κυρίως το ήπαρ, το οποίο μειώθηκε «μαζικά» σε βάρος.
Ποιες είναι οι επιδράσεις των φαρμάκων στη δύναμη;
Οι επιστήμονες ήθελαν επίσης να κατανοήσουν αν η απώλεια βάρους με GLP-1 επηρεάζει τη φυσική απόδοση, τόσο σε πειραματόζωα όσο και σε ανθρώπους. Αν η απώλεια μυών οδηγήσει σε μειωμένη δύναμη και δυσκολία στην κίνηση, αυτό θα μπορούσε να συμβάλλει σε μακροπρόθεσμες υγειονομικές επιπτώσεις.
Ωστόσο, αυτό δεν παρατηρήθηκε. Μετά την απώλεια βάρους μέσω GLP-1, τα βαριά πειραματόζωα συνέχισαν να κινούνται εξίσου καλά στους τροχούς τρεξίματος όπως και τα πιο αδύνατα πειραματόζωα.
Στην ίδια κατεύθυνση, όταν η ομάδα των ερευνητών ζήτησε από 10 μεσήλικες υπέρβαρους άνδρες και γυναίκες να χάσουν βάρος με GLP-1, παρατήρησαν ότι οι μυς των ποδιών τους μειώθηκαν ελαφρώς σε μέγεθος, αλλά η δύναμή τους παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητη, σε σχέση με το σωματικό τους βάρος.
Η μελέτη αυτή δείχνει ότι τα φάρμακα GLP-1 ενδέχεται να προκαλούν μείωση της μυϊκής μάζας, αλλά όχι σε βαθμό που να επηρεάζει τη λειτουργικότητα. Παρά τη μικρή απώλεια μυϊκής μάζας, οι χρήστες των φαρμάκων μπορούν να συνεχίσουν την άσκηση κανονικά, η οποία μπορεί να ενισχύσει τα οφέλη από τα φάρμακα.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η άσκηση, ειδικά η αερόβια και η αντοχής, είναι ιδιαίτερα σημαντική κατά τη διάρκεια της απώλειας βάρους με GLP-1. «Είναι πολύ σημαντικό να ασκείστε» κατά τη διάρκεια της θεραπείας, δήλωσε ο Baar, προσθέτοντας ότι η άσκηση μπορεί να βελτιώσει τη συνολική υγεία των μυών και του σώματος.
Ωστόσο, η μελέτη έχει περιορισμούς. Ο Langer παραδέχεται ότι δεν υπάρχουν αρκετά δεδομένα για τη χρήση των φαρμάκων σε ηλικιωμένα άτομα και επεσήμανε ότι τα αποτελέσματα της έρευνας είναι ακόμα υπό εξέταση.
