Οι Ηνωμένες Πολιτείες κατέθεσαν μια πρόταση για τον τερματισμό της σύγκρουσης στη Λωρίδα της Γάζας, που καλεί ρητά τους Παλαιστίνιους να παραμείνουν στην περιοχή και περιλαμβάνει ένα σχέδιο για τη δημιουργία μελλοντικά παλαιστινιακού κράτους.
Το σχέδιο, που αποτελείται από 21 σημεία και έχει σταλεί σε αραβικές και μουσουλμανικές χώρες, φέρει την υπογραφή του ειδικού απεσταλμένου των ΗΠΑ, Στιβ Γουίτκοφ, και έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις τόσο από τη Χαμάς όσο και από το Ισραήλ.
Κύρια σημεία της πρότασης των ΗΠΑ για τη Γάζα
Η πρόταση περιλαμβάνει τη δέσμευση για την αποριζοσπαστικοποίηση της Γάζας, την απομάκρυνση της Χαμάς από την εξουσία και την αποστρατιωτικοποίηση της περιοχής. Επίσης, προβλέπει την επιστροφή όλων των ομήρων εντός 48 ωρών μετά την αποδοχή της συμφωνίας, ενώ το Ισραήλ θα απελευθερώσει Παλαιστίνιους κρατούμενους και θα αρχίσει την αποκατάσταση κρίσιμων υποδομών. Σημαντικό στοιχείο αποτελεί η ενθάρρυνση των κατοίκων της Γάζας να παραμείνουν στην πατρίδα τους, αντίθετα με προηγούμενες δηλώσεις που προέβλεπαν πιθανή μετεγκατάσταση.
Η πρόταση προβλέπει τη δημιουργία μιας προσωρινής κυβέρνησης Παλαιστινίων τεχνοκρατών που θα διαχειρίζεται τη Λωρίδα υπό την επίβλεψη διεθνούς οργάνου, ενώ παράλληλα θα συγκροτηθεί διεθνής δύναμη σταθεροποίησης για την επιτήρηση της ασφάλειας. Επιπλέον, το σχέδιο περιλαμβάνει οικονομικά μέτρα, όπως τη σύσταση οικονομικής ζώνης με μειωμένους δασμούς και σχέδια για την ανοικοδόμηση της Γάζας με τη συμμετοχή διεθνών εμπειρογνωμόνων.
Τα 21 σημεία του σχεδίου
1. Η Γάζα θα είναι μια αποριζοσπαστικοποιημένη, απαλλαγμένη από την τρομοκρατία ζώνη που δεν αποτελεί απειλή για τους γείτονές της.
2. Η Γάζα θα αναδιαμορφωθεί προς όφελος του λαού της.
3. Εάν και οι δύο πλευρές συμφωνήσουν με την πρόταση, ο πόλεμος θα τερματιστεί αμέσως, με τις ισραηλινές δυνάμεις να σταματούν όλες τις επιχειρήσεις και να αποσύρονται σταδιακά από τη Λωρίδα.
4. Εντός 48 ωρών από την δημόσια αποδοχή της συμφωνίας από το Ισραήλ, όλοι οι ζωντανοί και οι νεκροί όμηροι θα επιστραφούν.
5. Μόλις επιστραφούν οι όμηροι, το Ισραήλ θα απελευθερώσει αρκετές εκατοντάδες Παλαιστίνιους κρατούμενους που εκτίουν ποινές ισόβιας κάθειρξης και πάνω από 1.000 κατοίκους της Γάζας που έχουν συλληφθεί από την έναρξη του πολέμου, μαζί με τις σορούς αρκετών εκατοντάδων Παλαιστινίων.
6. Μόλις επιστραφούν οι όμηροι, τα μέλη της Χαμάς που δεσμεύονται για ειρηνική συνύπαρξη θα λάβουν αμνηστία, ενώ τα μέλη που επιθυμούν να εγκαταλείψουν τη Λωρίδα θα έχουν ασφαλή διέλευση στις χώρες υποδοχής.
7. Μόλις επιτευχθεί αυτή η συμφωνία, η βοήθεια θα αρχίσει με φτάνει στη Λωρίδα με ρυθμούς όχι χαμηλότερους από τα σημεία αναφοράς που καθορίστηκαν στη συμφωνία για τους ομήρους του Ιανουαρίου 2025, η οποία περιελάμβανε 600 φορτηγά βοήθειας την ημέρα, μαζί με την αποκατάσταση κρίσιμων υποδομών και την είσοδο εξοπλισμού για την απομάκρυνση ερειπίων.
8. Η βοήθεια θα διανεμηθεί — χωρίς παρέμβαση από καμία πλευρά — από τα Ηνωμένα Έθνη και την Ερυθρά Ημισέληνο, μαζί με άλλους διεθνείς οργανισμούς που δεν συνδέονται ούτε με το Ισραήλ ούτε με τη Χαμάς.
Το κείμενο αυτής της ρήτρας φαίνεται σκόπιμα ασαφές και φαινομενικά αφήνει ένα άνοιγμα για τη συνέχιση της λειτουργίας του Ανθρωπιστικού Ιδρύματος της Γάζας, καθώς τεχνικά είναι ένας αμερικανικός οργανισμός, ακόμη και αν ήταν δημιούργημα Ισραηλινών που συνδέονται με την κυβέρνηση και δημιουργήθηκε για να ταιριάζει με τη διεξαγωγή του πολέμου από την ισραηλινή κυβέρνηση.
9. Η Γάζα θα κυβερνάται από μια προσωρινή, μεταβατική κυβέρνηση Παλαιστινίων τεχνοκρατών, οι οποίοι θα είναι υπεύθυνοι για την παροχή καθημερινών υπηρεσιών στον λαό της Λωρίδας. Η επιτροπή θα εποπτεύεται από ένα νέο διεθνές όργανο που θα συσταθεί από τις ΗΠΑ σε συνεννόηση με Άραβες και Ευρωπαίους εταίρους. Θα θεσπίσει ένα πλαίσιο για τη χρηματοδότηση της ανασυγκρότησης της Γάζας μέχρι η Παλαιστινιακή Αρχή να ολοκληρώσει το πρόγραμμα μεταρρυθμίσεών της.
Αυτή είναι η πρώτη αναφορά στο σχέδιο των ΗΠΑ στην Παλαιστινιακή Αρχή με έδρα τη Ραμάλα. Το Ισραήλ έχει αποκλείσει την Αρχή ως πιθανό κυβερνήτη της Γάζας, ακυρώνοντας έτσι αυτό που έχει γίνει το κλειδί για την στρατολόγηση αραβικής βοήθειας στη μεταπολεμική διαχείριση της Λωρίδας, δεδομένου ότι η διεθνής κοινότητα θεωρεί την ενοποίηση της Δυτικής Όχθης και της Γάζας υπό ένα ενιαίο, μεταρρυθμισμένο διοικητικό όργανο ως απαραίτητη για τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα και ειρήνη.
Η απόφαση να διατηρηθεί ο ρόλος της Παλαιστινιακής Αρχής για μια απροσδιόριστη μεταγενέστερη ημερομηνία πιθανότατα δεν θα γίνει αποδεκτή χωρίς αντιδράσεις από τη Ραμάλα αλλά έχει επίσης περιορισμένη επιρροή σε αυτές τις συζητήσεις.
Το ένατο σημείο φαίνεται να δανείζεται σε μεγάλο βαθμό από το σχέδιο του πρώην πρωθυπουργού του Ηνωμένου Βασιλείου Τόνι Μπλερ για τον τερματισμό του πολέμου.
Ο Μπλερ και ο πρώην ανώτερος σύμβουλος του Λευκού Οίκου Τζάρεντ Κούσνερ εργάζονται για το θέμα της Γάζας εδώ και μήνες, ενώ παράλληλα παρέχουν συμβουλές στον Γουίτκοφ.
10. Θα δημιουργηθεί ένα οικονομικό σχέδιο για την ανοικοδόμηση της Γάζας μέσω της σύγκλησης εμπειρογνωμόνων με εμπειρία στην κατασκευή σύγχρονων πόλεων της Μέσης Ανατολής και μέσω της εξέτασης υφιστάμενων σχεδίων που αποσκοπούν στην προσέλκυση επενδύσεων και στη δημιουργία θέσεων εργασίας.
11. Θα δημιουργηθεί μια οικονομική ζώνη, με μειωμένους δασμούς και τιμές πρόσβασης που θα διαπραγματευτούν οι συμμετέχοντες.
12. Κανείς δεν θα αναγκαστεί να εγκαταλείψει τη Γάζα, αλλά όσοι επιλέξουν να φύγουν θα τους επιτραπεί να επιστρέψουν. Επιπλέον, οι κάτοικοι της Γάζας θα ενθαρρυνθούν να παραμείνουν στη Λωρίδα και θα τους δοθεί η ευκαιρία να χτίσουν ένα καλύτερο μέλλον εκεί.
13. Η Χαμάς δεν θα έχει κανέναν απολύτως ρόλο στη διακυβέρνηση της Γάζας. Θα υπάρξει δέσμευση για καταστροφή και διακοπή της κατασκευής οποιασδήποτε στρατιωτικής υποδομής, συμπεριλαμβανομένων των σηράγγων. Οι νέοι ηγέτες της Γάζας θα δεσμευτούν για ειρηνική συνύπαρξη με τους γείτονές τους.
14. Θα παρασχεθεί εγγύηση ασφάλειας από τους περιφερειακούς εταίρους για να διασφαλιστεί ότι η Χαμάς και άλλες παρατάξεις της Γάζας συμμορφώνονται με τις υποχρεώσεις τους και ότι η Γάζα παύει να αποτελεί απειλή για το Ισραήλ ή τον ίδιο της τον λαό.
15. Οι ΗΠΑ θα συνεργαστούν με Άραβες και άλλους διεθνείς εταίρους για την ανάπτυξη μιας προσωρινής διεθνούς δύναμης σταθεροποίησης που θα αναπτυχθεί αμέσως στη Γάζα για να επιβλέπει την ασφάλεια στη Λωρίδα. Η δύναμη θα αναπτύξει και θα εκπαιδεύσει μια παλαιστινιακή αστυνομική δύναμη, η οποία θα χρησιμεύσει ως μακροπρόθεσμος φορέας εσωτερικής ασφάλειας.
16. Το Ισραήλ δεν θα καταλάβει ούτε θα προσαρτήσει τη Γάζα και οι Ισραηλινές Άμυνες θα παραδώσουν σταδιακά την περιοχή που κατέχουν επί του παρόντος, καθώς οι δυνάμεις ασφαλείας που θα αντικαταστήσουν την Γάζα θα αποκαταστήσουν τον έλεγχο και τη σταθερότητα στη Λωρίδα.
17. Εάν η Χαμάς καθυστερήσει ή απορρίψει αυτήν την πρόταση οι Ισραηλινές Άμυνες θα παραδώσουν σταδιακά τον έλεγχο στη διεθνή δύναμη σταθεροποίησης.
Αυτή είναι η πρώτη αναφορά στην πιθανότητα η συμφωνία να εφαρμοστεί έστω και εν μέρει, ακόμη και αν η Χαμάς δεν συμφωνήσει.
18. Το Ισραήλ συμφωνεί να μην πραγματοποιήσει μελλοντικά πλήγματα στο Κατάρ. Οι ΗΠΑ και η διεθνής κοινότητα αναγνωρίζουν τον σημαντικό διαμεσολαβητικό ρόλο της Ντόχα στη σύγκρουση της Γάζας.
19. Θα θεσπιστεί μια διαδικασία για την αποριζοσπαστικοποίηση του πληθυσμού. Αυτό θα περιλαμβάνει έναν διαθρησκευτικό διάλογο με στόχο την αλλαγή νοοτροπίας και αφηγήσεων στο Ισραήλ και τη Γάζα.
20. Όταν η ανασυγκρότηση της Γάζας έχει προχωρήσει και το πρόγραμμα μεταρρύθμισης της Παλαιστινιακής Αρχής έχει εφαρμοστεί, ενδέχεται να υπάρχουν οι προϋποθέσεις για μια αξιόπιστη πορεία προς την παλαιστινιακή κρατική υπόσταση, η οποία αναγνωρίζεται ως η επιδίωξη του παλαιστινιακού λαού.
Η ρήτρα δεν παρέχει λεπτομέρειες σχετικά με το παλαιστινιακό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων και δεν είναι οριστική ως προς το πότε μπορεί να δημιουργηθεί η πορεία προς την κρατική υπόσταση.
21. Οι ΗΠΑ θα ξεκινήσουν διάλογο μεταξύ Ισραήλ και Παλαιστινίων για να συμφωνήσουν σε έναν πολιτικό ορίζοντα ειρηνικής συνύπαρξης.
