ο ενδεχόμενο να δώσει στο Ιράν πρόσβαση μέχρι και σε 30 δισεκατομμύρια δολάρια για την ανάπτυξη ενός προγράμματος πυρηνικής ενέργειας για ειρηνικούς σκοπούς και τη χαλάρωση των κυρώσεων συζήτησε το επιτελείο του Τραμπ ως μέρος μιας εντατικοποιημένης προσπάθειας να επαναφέρουν την Τεχεράνη στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, σύμφωνα με το CNN και τέσσερις πηγές που γνωρίζουν το θέμα.
Οι αξιωματούχοι της διοίκησης Τραμπ τόνισαν ότι είναι ανοιχτά διάφορα σενάρια τα οποία είναι ακόμα σε προκαταρκτική φάση και προχωράνε με την προϋπόθεση να υπάρξει, όπως αναφέρει το CNN, μηδενικός εμπλουτισμός ουρανίου από το Ιράν.
Ορισμένες λεπτομέρειες διαμορφώθηκαν κατά τη διάρκεια μιας μυστικής, πολύωρης συνεδρίασης μεταξύ του ειδικού απεσταλμένου των ΗΠΑ, Στιβ Γουίτκοφ, και εταίρων από τον Κόλπο στον Λευκό Οίκο την περασμένη Παρασκευή, την ημέρα πριν από τις αμερικανικές στρατιωτικές επιθέσεις εναντίον του Ιράν, όπως ανέφεραν δύο πηγές στο CNN.
Μεταξύ των όρων που συζητούνται φαίνεται να είναι μια εκτιμώμενη επένδυση 20-30 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε ένα νέο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα που θα χρησιμοποιείται για πολιτικές ενεργειακές ανάγκες και δεν θα εμπλουτίζεται με ουράνιο.
Ένας αξιωματούχος επέμεινε ότι τα χρήματα δεν θα προέλθουν απευθείας από τις ΗΠΑ, οι οποίες προτιμούν οι αραβικοί τους εταίροι να επωμιστούν τη δαπάνη. Η επένδυση στις πυρηνικές εγκαταστάσεις ενέργειας του Ιράν έχει συζητηθεί σε προηγούμενους γύρους πυρηνικών διαπραγματεύσεων τους τελευταίους μήνες.
«Οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να ηγηθούν αυτών των συνομιλιών με το Ιράν», δήλωσε ο αξιωματούχος της διοίκησης Τραμπ στο CNN. «Και κάποιος θα πρέπει να πληρώσει για την πυρηνική εγκατάσταση που θα κατασκευαστεί, αλλά εμείς δεν θα αναλάβουμε αυτή τη δέσμευση».
Άλλα κίνητρα περιλαμβάνουν τη δυνατότητα άρσης κάποιων κυρώσεων κατά του Ιράν και την παροχή πρόσβασης στο «πάγωμα» των 6 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε ξένες τράπεζες, τα οποία βρίσκονται σε καταθέσεις άλλων ελεγχόμενες από περιορισμούς, σύμφωνα με το προσχέδιο που περιέγραψε το CNN.
Μια άλλη σκέψη, που συζητήθηκε την περασμένη εβδομάδα και βρίσκεται επί του παρόντος υπό εξέταση, είναι να χρηματοδοτήσουν σύμμαχοι των ΗΠΑ στον Κόλπο την αντικατάσταση της πυρηνικής εγκατάστασης Fordow –που χτυπήθηκε με βόμβες «bunker buster» από τις ΗΠΑ– με το νέο μη‑εμπλουτιστικό πρόγραμμα. Δεν ήταν σαφές ωστόσο αν το Ιράν θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τον ίδιο χώρο, ούτε πόσο σοβαρά εξετάζεται αυτή η πρόταση.
«Υπάρχουν πολλές ιδέες που πετιούνται από διαφορετικούς ανθρώπους και πολλές προσπαθούν να είναι δημιουργικές», είπε στο CNN μία από τις πηγές που γνωρίζουν τις συζητήσεις.
Οι ΗΠΑ έχουν δηλώσει ότι το Ιράν μπορεί να διαθέτει ένα πυρηνικό πρόγραμμα για ειρηνικούς, πολιτικούς σκοπούς, αλλά ότι δεν μπορεί να εμπλουτίσει με ουράνιο το πρόγραμμα αυτό. Αντίθετα, οι ΗΠΑ πρότειναν ότι το Ιράν θα μπορούσε να εισάγει το εμπλουτισμένο ουράνιο.
Παρά τη θερμή διπλωματία με επικεφαλής τον ειδικό απεσταλμένο του Αμερικανού προέδρου, Γουίτκοφ, στα παρασκήνια, ο Τραμπ αυτή την εβδομάδα δημόσια υποβάθμισε την αναγκαιότητα μιας πυρηνικής συμφωνίας, λέγοντας την Τετάρτη ότι πιστεύει πως μια τέτοια συμφωνία «δεν είναι απαραίτητη».
«Δεν με νοιάζει αν έχω συμφωνία ή όχι», είπε.
Ενώ ο πρόεδρος εμφανιζόταν δημόσια αδιάφορος για τη διαπραγμάτευση μιας νέας συμφωνίας αφού έχει επιτευχθεί η κατάπαυση του πυρός, πολλοί από τους συμβούλους του πιστεύουν ότι η επιδίωξη μιας μακροπρόθεσμης συμφωνίας θα εξασφαλίσει τη διάρκεια της κατάπαυσης.
Υπάρχει ελπίδα μέσα στη διοίκηση Τραμπ ότι, μετά τα γεγονότα των τελευταίων δύο εβδομάδων, το Ιράν είναι πιο πιθανό πλέον να αποδεχτεί τους όρους των ΗΠΑ και να σταματήσει οποιεσδήποτε προσπάθειες θα μπορούσαν να το φέρουν πιο κοντά στην ανάπτυξη ενός πυρηνικού όπλου.
Ωστόσο, Ιρανοί ειδικοί αναφέρουν το πιθανό σενάριο σύμφωνα με το οποίο το ιρανικό καθεστώς μπορεί τώρα να αποφασίσει ότι χρειάζεται ένα πυρηνικό όπλο περισσότερο από ποτέ. Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, το ιρανικό κοινοβούλιο ενέκρινε νομοθεσία για τον τερματισμό της συνεργασίας με τον πυρηνικό φορέα του ΟΗΕ, υποδηλώνοντας την επιθυμία να κρύψουν περαιτέρω το πυρηνικό τους πρόγραμμα.
Το CNN αναφέρει πως περίπου πριν από δύο εβδομάδες, οι ΗΠΑ και το Ιράν είχαν πραγματοποιήσει πέντε γύρους διαπραγματεύσεων με σκοπό να καταλήξουν σε ένα πλαίσιο για μια νέα πυρηνική συμφωνία. Οι ΗΠΑ παρουσίασαν μια πρόταση στην Τεχεράνη, και αναμενόταν ότι το Ιράν θα απαντούσε κατά τη διάρκεια ενός έκτου γύρου διαπραγματεύσεων στο Ομάν. Εκείνες οι συνομιλίες ακυρώθηκαν εξαιτίας των ισραηλινών επιθέσεων στο Ιράν.
Το Σάββατο, το CNN γράφει πως πριν από τις αμερικανικές επιθέσεις σε τρεις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις, η διοίκηση Τραμπ επικοινώνησε με το Ιράν μέσω μεσολαβητών. Το μήνυμά τους ήταν διπλό: οι επικείμενες αμερικανικές επιθέσεις θα ήταν περιορισμένες, αλλά και οι όροι των ΗΠΑ για μια διπλωματική συμφωνία με το Ιράν ήταν σαφείς και απλοί: μηδενικός εμπλουτισμός ουρανίου.
«Θα μπορούσα να πάρω μια δήλωση ότι δεν πρόκειται να πάνε προς πυρηνικά· πιθανόν θα το ζητήσουμε», είπε ο Τραμπ σε σύνοδο του ΝΑΤΟ την Τετάρτη.
Ο πρόεδρος πρόσθεσε ότι η κυβέρνησή του θα ζητήσει τις ίδιες δεσμεύσεις που επιδίωκε στις διαπραγματεύσεις με το Ιράν πριν από την πιο πρόσφατη σύγκρουση μεταξύ Ισραήλ και Ιράν.
«Το μόνο που θα ζητούσαμε είναι ό,τι ζητούσαμε και πριν», είπε ο Τραμπ, προσθέτοντας ότι επιθυμεί «κανένα πυρηνικό».
Ο υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, που υπηρετεί επίσης ως σύμβουλος εθνικής ασφάλειας, δήλωσε την Τετάρτη ότι οποιαδήποτε τέτοια συμφωνία θα εξαρτηθεί από τη διαθεσιμότητα του Ιράν να διαπραγματευτεί απευθείας με τις ΗΠΑ, και όχι μέσω μεσολαβητών.
«Θα θέλαμε να έχουμε ειρηνικές σχέσεις με οποιαδήποτε χώρα στον κόσμο. Και προφανώς αυτό θα εξαρτηθεί από τη διαθεσιμότητα του Ιράν όχι απλώς να εμπλακεί σε ειρήνη, αλλά να διαπραγματευτεί απευθείας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, όχι μέσω τρίτης ή τέταρτης χώρας», είπε ο Ρούμπιο σε συνέντευξη Τύπου δίπλα στον Τραμπ στη Χάγη.
Ο Γουίτκοφ την Τετάρτη είπε ότι υπάρχουν «σημάδια» ότι μια συμφωνία μπορεί να επιτευχθεί.
«Έχουμε συνομιλίες με τους Ιρανούς. Υπάρχουν πολλοί διαμεσολαβητές που μας απευθύνονται», είπε στο CNBC. «Νομίζω ότι είναι έτοιμοι».
